विदेशबाट नेपाल फर्किंदै हुनुहुन्छ? यी सामान भन्सार नतिरी ल्याउन पाइन्छन् (सूचीसहित)
विदेशबाट नेपाल फर्किंदै हुनुहुन्छ? यी सामान भन्सार नतिरी ल्याउन पाइन्छन् (सूचीसहित)
मोबाइल, ल्यापटप, सुनका गहना र घरायसी सामानमा छुट; वैदेशिक रोजगारीबाट फर्किनेले सर्त पूरा गरे ६५ इन्चसम्मको टेलिभिजन पनि भन्सार नतिरी ल्याउन पाउने
काठमाडौं। तपाईं विदेशबाट नेपाल फर्किने तयारीमा हुनुहुन्छ? परिवारका लागि मोबाइल, टेलिभिजन, सुनका गहना वा अन्य सामान ल्याउने सोचमा हुनुहुन्छ भने नेपाल सरकारले तोकेको भन्सारसम्बन्धी नियम थाहा पाउनु आवश्यक छ।
सरकारले विदेशबाट आउने र नेपालबाट बाहिर जाने यात्रुले आफ्नो साथमा ल्याउन तथा लैजान पाउने निजी प्रयोगका सामानसम्बन्धी व्यवस्था गरेको छ। अर्थ मन्त्रालयले २०८३ जेठ १५ गते नेपाल राजपत्रमा प्रकाशित गरेको सूचनाअनुसार विभिन्न सामानमा भन्सार महसुल पूर्ण छुट दिइएको छ भने केही सामान तोकिएको महसुल तिरेर ल्याउन सकिन्छ।
विशेषगरी श्रम स्वीकृति लिएर वैदेशिक रोजगारीमा गएका नेपालीका लागि मोबाइल फोन र टेलिभिजनमा अतिरिक्त सुविधा दिइएको छ।
विदेशबाट फर्किँदा भन्सार नतिरी के–के ल्याउन पाइन्छ?
नेपालमा स्थायी बसोबास गर्ने नेपाली नागरिकले विदेशबाट फर्किँदा आफ्नो व्यक्तिगत प्रयोगका लागि निम्न सामान तोकिएको परिमाणमा भन्सार महसुल नतिरी ल्याउन पाउँछन्।
- आफूले प्रयोग गरेका लुगाफाटा, लगेज, बिछ्यौना तथा घरगृहस्थीका पुराना सामान।
- विदेशमा औषधि उपचार गराएर फर्केका बिरामीले ल्याएका औषधि।
- शारीरिक रूपमा अशक्त यात्रुले सहाराका रूपमा प्रयोग गरेका सामान।
- आफैँले प्रयोग गरेको ट्याबलेट, ल्यापटप वा डेस्कटप कम्प्युटरमध्ये एक थान।
- घडी, क्यामरा, भिडियो क्यामरा र मोबाइल फोन एक–एक थान।
- तोकिएको परिमाणसम्म सुन तथा चाँदी र तिनका गहना।
- बच्चा राख्ने पेराम्बुलेटर र ट्राइसाइकल एक–एक थान।
- सात किलोग्रामसम्म खाद्य परिकार।
- एक लिटरसम्मको मदिराको एक बोतल।
- आफूले प्रयोग गरेका पेसासम्बन्धी निश्चित उपकरण एक–एक थान।
यी सुविधा व्यक्तिगत प्रयोगका लागि हुन्। व्यापारिक प्रयोजनले ल्याइएका सामानमा भने अलग भन्सार व्यवस्था लागू हुन सक्छ।
वैदेशिक रोजगारीबाट फर्किनेले थप एउटा नयाँ मोबाइल ल्याउन पाउने
श्रम स्वीकृति लिएर वैदेशिक रोजगारीमा गई लगातार कम्तीमा ६ महिना काम गरेर नेपाल फर्केका नेपाली नागरिकले आफूले प्रयोग गरिरहेको मोबाइलका अतिरिक्त थप एउटा नयाँ मोबाइल फोन भन्सार महसुल नतिरी ल्याउन पाउँछन्।
अर्थात्, यस्तो सर्त पूरा गरेका श्रमिकले आफूले प्रयोग गरिरहेको एउटा र थप एउटा नयाँ गरी दुईवटा मोबाइल फोनमा भन्सार छुट पाउन सक्छन्।
तर थप नयाँ मोबाइलमा छुट पाउन श्रम स्वीकृति र वैदेशिक रोजगारीमा काम गरेको अवधि प्रमाणित हुनुपर्ने भएकाले सम्बन्धित कागजात साथमा राख्नु उपयुक्त हुन्छ।
६५ इन्चसम्मको टेलिभिजन पनि भन्सार नतिरी ल्याउन पाइने
वैदेशिक रोजगारीबाट फर्किने नेपालीका लागि टेलिभिजनमा पनि विशेष सुविधा छ।
सरकारको व्यवस्थाअनुसार श्रम स्वीकृति लिएर विदेशमा लगातार कम्तीमा १२ महिना काम गरी फर्केका नेपाली नागरिकले ६५ इन्चसम्मको एउटा टेलिभिजन भन्सार महसुल नतिरी ल्याउन पाउँछन्।
तर यस्तो सुविधा एक पटकका लागि मात्र उपलब्ध हुनेछ। छुट दिइएको विवरण भन्सार कार्यालयले अभिलेखमा राख्नेछ।
यसअघि सामाजिक सुरक्षा कोषमा सूचीकृत र सूचीकृत नभएका श्रमिकका लागि टेलिभिजनको आकारसम्बन्धी फरक व्यवस्था रहेकोमा २०८३ को व्यवस्थाले ६५ इन्चसम्मको टेलिभिजनमा छुटको प्रावधान राखेको छ।
सुन र चाँदीका गहना कति ल्याउन पाइन्छ?
विदेशबाट फर्किने नेपाली नागरिकले तोकिएको परिमाणसम्मका सुन तथा चाँदीका गहनामा पनि भन्सार छुट पाउँछन्।
हालको व्यवस्थाअनुसार पुरुषले २५ ग्रामसम्म र महिलाले ५० ग्रामसम्म सुनका गहना भन्सार महसुल नतिरी ल्याउन पाउँछन्। त्यस्तै, पाँच सय ग्रामसम्मका चाँदीका गहनामा पनि छुटको व्यवस्था छ।
तर सुनको गहना, काँचो सुन, चाँदी र तोकिएको सीमाभन्दा बढी गहनाको भन्सारसम्बन्धी व्यवस्था फरक हुन्छ। बढी परिमाणमा ल्याउन चाहने यात्रुले प्रचलित भन्सार महसुल ऐनअनुसारको सीमा, महसुल र घोषणा प्रक्रिया बुझ्नुपर्छ।
पेसाअनुसारका सामान पनि भन्सार नतिरी ल्याउन पाइन्छ
विदेशमा विभिन्न पेसामा संलग्न व्यक्ति नेपाल फर्किँदा आफूले प्रयोग गरेका पेसासम्बन्धी निश्चित उपकरण एक–एक थान भन्सार नतिरी ल्याउन पाउँछन्।
जस्तै, चिकित्सकले ब्लड प्रेसर नाप्ने यन्त्र, स्टेथेस्कोप तथा अन्य सामान्य चिकित्सकीय उपकरण ल्याउन पाउँछन्।
त्यस्तै, खेलाडीले फुटबल, भलिबल, ब्याडमिन्टन सेट वा क्रिकेट सेटजस्ता खेलकुद सामग्री र गायक तथा संगीतकारले गितार, हार्मोनियम वा तबलाजस्ता सामग्री एक–एक थान ल्याउन पाउँछन्।
भन्सार महसुल तिरेर थप के–के सामान ल्याउन पाइन्छ?
सबै सामानमा भन्सार पूर्ण छुट भने हुँदैन। सरकारले निश्चित परिमाणमा थप सामान ल्याउन प्रचलित कानुनअनुसार महसुल तिर्ने व्यवस्था पनि गरेको छ।
यसअन्तर्गत टेलिभिजन, म्युजिक सिस्टम, रेफ्रिजरेटर, वासिङ मेसिन, पङ्खा, रेडियो, घडी र मोबाइल फोन एक–एक थान तोकिएको महसुल तिरेर ल्याउन सकिन्छ।
त्यस्तै, लुगाफाटा, जुत्ता र कस्मेटिक्सजस्ता सामान बढीमा पाँच–पाँच थान ल्याउन सकिन्छ।
घरायसी प्रयोजनका मिक्सर, जुसर, सिलाइ मेसिन, इस्त्री र राइस कुकरजस्ता उपकरण बढीमा दुई–दुई थान तथा खाद्य परिकार १० किलोग्रामसम्म प्रचलित महसुल तिरेर ल्याउन सकिने व्यवस्था छ।
डाक्टर, इन्जिनियर, खेलाडीलगायत पेसाकर्मीले आफ्नो दक्षता वृद्धिका लागि आवश्यक केही उपकरण पनि तोकिएको सीमाभित्र महसुल तिरेर ल्याउन पाउँछन्।
यस्ता सामानमा लाग्ने महसुल सामानको प्रकार र प्रचलित कानुनी दरअनुसार निर्धारण हुन्छ।
विदेशमा लामो समय बसेर फर्किने नेपालीलाई थप मूल्य छुट
सरकारले विदेशमा बसेको अवधिका आधारमा केही थप सामानमा मूल्यको सीमासम्म भन्सार छुटको व्यवस्था गरेको छ।
विदेशमा ६ महिनाभन्दा बढी तर एक वर्षसम्म बसेर फर्किने नेपाली यात्रुले तोकिएको थप वस्तुमा १५ हजार रुपैयाँसम्मको मूल्यमा महसुल छुट पाउन सक्छन्।
त्यस्तै, एक वर्षभन्दा बढी विदेश बसेर फर्किने यात्रुले २५ हजार रुपैयाँसम्मको मूल्यमा यस्तो छुट पाउन सक्छन्।
तर उक्त रकम नगद पाउने सुविधा होइन। यो राजपत्रमा तोकिएका थप सामानमा लागू हुने मूल्यगत भन्सार छुट हो। छुटभन्दा बढी मूल्यका सामानमा कानुनअनुसार महसुल लाग्न सक्छ।
छ महिनाभन्दा कम उमेरका यात्रुले भने सम्बन्धित मूल्य छुटको ५० प्रतिशत मात्र पाउने व्यवस्था छ।
गैरआवासीय नेपालीलाई पनि सुविधा
सरकारले गैरआवासीय नेपाली नागरिकलाई पनि परिचय प्रमाणित गर्ने कागजातका आधारमा राजपत्रमा तोकिएका कतिपय भन्सार छुट सुविधा उपलब्ध गराउने व्यवस्था गरेको छ।
तर श्रम स्वीकृति लिएर वैदेशिक रोजगारीबाट फर्किने कामदारका लागि तोकिएको विशेष सुविधा सबै गैरआवासीय नेपालीमा स्वतः लागू हुँदैन।
भारतलगायत स्थलमार्गबाट फर्किँदा नियम फरक
हवाई मार्गबाट नेपाल फर्किने यात्रुलाई दिइएको सम्पूर्ण सुविधा स्थलमार्गबाट आउने यात्रुमा लागू हुँदैन।
राजपत्रअनुसार स्थलमार्गबाट सीमा ओहोरदोहोर गर्ने व्यक्तिले पाँच सय रुपैयाँ मूल्यसम्मका निजी प्रयोगका सामान ल्याउँदा वा लैजाँदा भन्सार कार्यालय प्रमुखले औचित्य हेरी महसुल नलिई छाड्न सक्ने व्यवस्था छ।
यद्यपि भारतमा अध्ययन गर्ने नेपाली विद्यार्थीले आफूले प्रयोग गरेको ट्याबलेट, ल्यापटप वा कम्प्युटरमध्ये एक थानमा छुट पाउने विशेष व्यवस्था छ।
विदेशबाट सामान ल्याउँदा यी कुरामा ध्यान दिनुहोस्
विदेशबाट नेपाल आउँदा व्यक्तिगत प्रयोगका सामान र व्यापारिक प्रयोजनका सामानबीच फरक रहेको बुझ्नुपर्छ।
टेलिभिजन वा अतिरिक्त मोबाइलमा विशेष छुट लिन चाहने वैदेशिक रोजगारीबाट फर्केका श्रमिकले श्रम स्वीकृति, विदेशमा काम गरेको अवधि र सामान खरिद गरेको प्रमाण उपलब्ध भएसम्म साथमा राख्नु राम्रो हुन्छ।
सुन, चाँदी, विद्युतीय उपकरण र महँगा सामान ल्याउँदा तोकिएको परिमाण तथा भन्सार महसुलको व्यवस्था पहिल्यै बुझ्नुपर्छ। आवश्यक परेको अवस्थामा भन्सार कार्यालयमा सामानको विवरण घोषणा गर्नुपर्छ।
यात्रुले आफूले ल्याउने सामानको परिमाण, मूल्य र छुटसम्बन्धी थप जानकारी नेपाल सरकारको भन्सार विभागको वेबसाइट www.customs.gov.np बाट प्राप्त गर्न सक्छन्।
स्रोत: नेपाल राजपत्र, भाग ५, खण्ड ७६, अतिरिक्ताङ्क १५(क), २०८३ जेठ १५ गते; नेपाल सरकार, अर्थ मन्त्रालय तथा भन्सार विभाग।
