स्थानीय बासिन्दा शेराप गुरुङले बिहानै बाढीको जोखिमबारे खबर गरेपछि तल्लो तटीय क्षेत्रका मानिसलाई सुरक्षित स्थानमा जान सहयोग पुग्यो। बाढीमा पाँच जना बेपत्ता, ४९ जनाको उद्धार।

गोरखा, असोज २५। गोरखाको बुढीगण्डकी नदीमा आइतबार बिहान आएको विनाशकारी बाढीले घर, पुल र सडक बगाउँदा ठूलो भौतिक क्षति भएको छ। बाढीमा पाँच जना बेपत्ता भएका छन् भने नेपाली सेनाले ४९ जनाको उद्धार गरेको छ।

यस विपद्का बीच स्थानीय एक व्यक्तिले देखाएको सतर्कता र समयमै सूचना दिने प्रयासले धेरैको ध्यान खिचेको छ। उनी हुन्, गोरखाको चुमनुब्री गाउँपालिका–६, चुम्चेतस्थित लोक्पाका बासिन्दा शेराप गुरुङ।

बिहान करिब ४ बजे ठूलो आवाजसँगै जमिन हल्लिएपछि सम्भावित जोखिम महसुस गरेका गुरुङले आफू सुरक्षित स्थानमा सरेर अन्य बस्तीका मानिसलाई पनि फोनमार्फत खबर गरेका थिए। उज्यालो भएपछि उनले फेसबुक लाइभमार्फत बाढीको दृश्य देखाउँदै नदीकिनारका बासिन्दालाई सुरक्षित स्थानमा जान आग्रह गरेका थिए।

उनको फोन र फेसबुकमार्फत दिइएको प्रारम्भिक सूचनाले बुढीगण्डकीको तल्लो तटीय क्षेत्रका बासिन्दालाई समयमै सतर्क हुन सहयोग पुगेको स्थानीय विवरणमा उल्लेख छ।

पछिल्लो अद्यावधिक, आइतबार साँझ: माथि उल्लेख गरिएको ४९ जनाको उद्धार प्रारम्भिक विवरण हो। गृह मन्त्रालयको पछिल्लो विवरणअनुसार उद्धार हुनेको संख्या बढेर ८२ जना पुगेको छ, जसमध्ये नौ जना विदेशी नागरिक छन्। पाँच जना अझै सम्पर्कविहीन छन्।

गुरुङका अनुसार आइतबार बिहान करिब ४ बजे स्यार खोलातर्फबाट ठूलो आवाज आएको थियो। जमिनसमेत हल्लिन थालेपछि के भएको हो भन्ने तत्काल थाहा हुन सकेन।

पहिरो गएको हुन सक्ने आशंकामा उनी र उनका परिवारका सदस्यहरू सुरक्षित स्थानतर्फ लागे।

त्यसपछि उनले फिलिम, जगत, माछीखोला लगायतका स्थानमा रहेका साथीहरूलाई फोन गरेर सम्भावित बाढीबारे जानकारी गराए।

उनका अनुसार फोन पाएका साथीहरूले पनि अन्य स्थानीयलाई खबर गरेका थिए। यसरी एउटा गाउँबाट अर्को गाउँमा सूचना पुग्दै जाँदा नदी किनारका बासिन्दाले समयमै जोखिमबारे थाहा पाए।

बिहान उज्यालो भएपछि गुरुङ घर फर्किए। त्यसबेला उनको होटलमा पर्यटकहरूसमेत बसेका थिए।

घर फर्किएपछि उनले लोक्पाबाट देखिएको स्यार खोलाको भीषण बाढीको दृश्य फेसबुक लाइभमार्फत देखाए। भिडियोमा बाढीले ठूला ढुंगा र लेदो बगाइरहेको देखिन्थ्यो।

उनले बूढीगण्डकी नदीकिनार र आसपास बस्ने मानिसलाई सुरक्षित स्थानमा जान आग्रह गरे।

तर केही समयपछि विद्युत् र इन्टरनेट सेवा अवरुद्ध हुँदा उनको फेसबुक लाइभसमेत रोकियो।

पहिरोले खोला थुनिएपछि आएको थियो बाढी

प्राप्त विवरणअनुसार चुमनुब्री गाउँपालिका–६ स्थित उङ्गिलुङ खोलाको तुम्जे क्षेत्रमा सुक्खा पहिरो गएको थियो।

पहिरोले खोला थुनिएपछि जम्मा भएको पानी, माटो, लेदो र ठूला ढुंगाहरू एकैपटक बग्दा स्यार खोलामा मिसिएर बूढीगण्डकीतर्फ अघि बढेका थिए।

बाढीमा ठूला ढुंगासमेत बग्दा जमिन थर्किएको र ठूलो आवाज सुनिएको स्थानीयले बताएका छन्।

बाढीका कारण चुमनुब्रीका जगत, घट्टेखोला र सल्लेरीदेखि धार्चेका दोभान र माछीखोलासम्मका बस्ती प्रभावित भएका छन्। आरुघाट क्षेत्रमा समेत घर तथा पुलमा क्षति पुगेको छ। मनास्लु पदमार्गका केही संरचना पनि प्रभावित भएका छन्।

पाँच गोठाला सम्पर्कविहीन, सयभन्दा बढी चौँरी बेपत्ता

चुमनुब्री गाउँपालिकाका अध्यक्ष निमा लामाका अनुसार उङ्गिलुङ खोलाको पहिरो प्रभावित क्षेत्रमा रहेका पाँच जना गोठाला सम्पर्कविहीन छन्।

त्यहाँ पशुचौपाया राख्ने गोठहरू थिए। बाढीले गोठ बगाउनुका साथै सयभन्दा बढी चौँरीगाईसमेत बेपत्ता भएका छन्। उनीहरूको खोजी भइरहेको छ।

स्थानीय बासिन्दा गुरुङका अनुसार बाढीले पुल बगाएपछि लोक्पा र आसपासका गाउँबाट बाहिर आवतजावत गर्न कठिन भएको छ। विद्युत् र सञ्चार सेवा अवरुद्ध हुँदा थप समस्या भएको उनले बताएका छन्।

उनले प्रभावित क्षेत्रमा उद्धारका लागि हेलिकप्टर पुगे पनि सुरुमा अवतरण गर्न नसकेको र सुरक्षित अवतरणस्थलको आवश्यकता रहेको जानकारी दिएका थिए।

सरकारी सूचना पनि जारी, चार हेलिकप्टर परिचालन

गुरुङजस्ता स्थानीय व्यक्तिले बिहानैदेखि सूचना प्रवाह गरेका थिए भने सरकारी निकायले पनि बाढीको जानकारी पाएपछि चेतावनी जारी गरेका थिए।

जल तथा मौसम विज्ञान विभागको बाढी पूर्वानुमान महाशाखाले बिहान ६ बजेर ४० मिनेटमा एसएमएस सूचना जारी गर्दै बूढीगण्डकीदेखि त्रिशूली दोभानसम्मका नदीकिनार र जोखिमयुक्त क्षेत्रमा नजान तथा अग्लो र सुरक्षित स्थानमा बस्न आग्रह गरेको थियो।

स्थानीय तहले पनि प्रभावित बस्तीमा सूचना प्रवाह गरेको चुमनुब्री गाउँपालिकाका अध्यक्ष लामाले बताएका छन्।

उद्धारका लागि नेपाली सेना, नेपाल प्रहरी र सशस्त्र प्रहरी बल परिचालन गरिएको छ। नेपाली सेनाले चार हेलिकप्टरमार्फत विभिन्न स्थानमा फसेका बासिन्दा तथा पर्यटकको उद्धार गरेको छ।

गृह मन्त्रालयबाट प्राप्त पछिल्लो विवरणअनुसार ४५ घरमा पूर्ण र २७ घरमा आंशिक क्षति पुगेको छ। तीन जलविद्युत् आयोजनामा पनि क्षति भएको जनाइएको छ। क्षतिको विस्तृत विवरण संकलन भइरहेको छ।

यस घटनाले विपद्का बेला स्थानीय मानिसले देखाउने सतर्कता, सञ्चार र समयमै सूचना प्रवाहको महत्त्व उजागर गरेको छ।

गुरुङले जोखिम महसुस गर्नासाथ आफू मात्र सुरक्षित हुने प्रयास गरेनन्, नदीको तल्लो क्षेत्रमा बस्ने अरू मानिसलाई पनि खबर गरे।

उनको फोन र फेसबुक लाइभले बाढीको प्रारम्भिक सूचना फैलाउन सहयोग पुर्‍यायो। यद्यपि कति मानिस उनको सूचनाकै आधारमा सुरक्षित स्थानमा पुगे भन्ने यकिन तथ्यांक उपलब्ध छैन।

उनको पहलसँगै स्थानीय तह, सञ्चारमाध्यम र सरकारी निकायबाट जारी चेतावनीले पनि जोखिममा रहेका मानिससम्म सूचना पुर्‍याउन भूमिका खेलेका थिए।

बूढीगण्डकीको यस घटनाले दुर्गम क्षेत्रमा स्थानीयस्तरको पूर्वसूचना सञ्जाल, भरपर्दो सञ्चार व्यवस्था र सरकारी विपद् सूचना प्रणालीबीच प्रभावकारी समन्वयको आवश्यकता देखाएको छ।