ललितपुरको महालक्ष्मीस्थानमा सडक किनारमा एउटा सानो पसल छ। पसलमा सवारीसाधनका नम्बर प्लेट लेख्ने काम हुन्छ। छेउमै पानीको जार राखिएको छ। जार नजिकै लेखिएको छ—“पानी निःशुल्क पिउनुहोस्।”

यो पसल हो, ४६ वर्षीय भरतप्रसाद चौधरीको।

झण्डै २५ वर्षदेखि सवारीसाधनका नम्बर प्लेट लेखेर जीविका चलाउँदै आएका भरत आफ्नो पसल अगाडिबाट हिँड्ने जोसुकैलाई निःशुल्क पानी पिउन दिन्छन्। पानी पिउनका लागि ग्राहक हुनुपर्दैन, पैसा तिर्नुपर्दैन। तिर्खाएको मान्छे आएर पानी पियो भने उनलाई त्यही कुराले खुसी दिन्छ।

“तिर्खाएको मान्छेले पानी पिएर तिर्खा मेटाउँदा मलाई सन्तुष्टि मिल्छ,” उनी भन्छन्।

सात कक्षा छोडेर काठमाडौं

भरतको पुर्ख्यौली घर सप्तरीको सिताउर गाउँ हो। उनले गाउँमै सात कक्षासम्म अध्ययन गरे।

परिवारका कान्छा छोरा भरतले सात कक्षापछि पढाइलाई निरन्तरता दिन सकेनन्। विसं २०६० सालतिर उनी आफ्ना दाइसँग काठमाडौं आए। काठमाडौं आउँदा उनीसँग ठूलो पूँजी, व्यवसाय वा रोजगारीको कुनै निश्चित आधार थिएन।

काठमाडौं आएपछि उनी दाइसँगै ललितपुरको लगनखेलमा रहेको पसलमा बस्न थाले। त्यहीँ उनले सवारीसाधनको नम्बर प्लेट लेख्ने काम सिके।

अक्षर कोर्ने, रङ मिलाउने र नम्बर प्लेट तयार गर्ने काम विस्तारै उनको सीप बन्यो। यही सीप अन्ततः उनको जीविकाको मुख्य आधार बन्यो।

१५ वर्षदेखि आफ्नै सानो पसल

दाइसँग काम सिकेर अनुभव बटुलेपछि भरतले आफ्नै काम सुरु गरे। अहिले करिब १५ वर्षदेखि उनी आफ्नै सानो पसल सञ्चालन गर्दै आएका छन्।

समयसँगै सवारीसाधनका स्वरूप फेरिए, नम्बर प्लेट बनाउने प्रविधिमा पनि परिवर्तन आयो। तर भरत आफ्नो सीप र श्रममा टिकिरहे।

यही सानो पसलले परिवार चलाएको छ, छोराछोरी हुर्काएको छ र उनीहरूको शिक्षामा सहयोग गरेको छ।

भरतका दुई सन्तान छन्। उनी भन्छन्, वर्षौंदेखि नम्बर प्लेट लेखेर कमाएको पैसाले नै परिवारको आवश्यकता पूरा भयो र बालबच्चाको पढाइ अगाडि बढ्यो।

आफूले श्रम गरेर कमाएको आम्दानीलाई उनी “इमानको कमाइ” भन्छन्।

सानो काम भए पनि इमानका साथ लगातार गरिरहन सके त्यसले परिवार धान्न सक्ने उनको अनुभव छ।

काठमाडौं आउँदा भरतसँग आफ्नै व्यवसाय थिएन। दाइसँग बसेर सीप सिके। त्यसपछि आफ्नै पसल खोले।

लामो समय एउटै काम गर्दा अहिले उनका नियमित र विश्वासिला ग्राहक बनेका छन्। कसैले नयाँ नम्बर प्लेट बनाउन आउँछन्, कसैले पुरानो नम्बर फेरि लेखाउन।

उनका लागि ग्राहकको विश्वास पनि वर्षौंदेखिको कामबाट कमाएको सम्पत्ति हो।

झण्डै २५ वर्षदेखि एउटै पेशामा टिकिरहनु उनका लागि केवल रोजगारीको विषय होइन। नम्बर प्लेटका अक्षर र अंक लेख्दै बितेका यी वर्षसँग उनको परिवारको जीवन पनि जोडिएको छ।

पसल सानो छ, मन ठूलो

भरतको पसललाई अरूभन्दा फरक बनाउने अर्को कुरा भनेको पसलको छेउमा राखिएको पानी हो।

सडकमा हिँडिरहेका मानिस, चालक, मजदुर वा बाटोमा थाकेका जोसुकैले त्यहाँ रोकेर पानी पिउन सक्छन्।

यसका लागि भरतले कुनै शुल्क लिँदैनन्।

पानी किन निःशुल्क बाँड्नुहुन्छ भनेर सोध्दा उनी कुनै ठूलो कारण सुनाउँदैनन्। उनका लागि यो सामान्य मानवीय व्यवहार हो।

गर्मीमा तिर्खाएर हिँडिरहेको व्यक्ति आफ्नो पसलमा रोकियो, एक गिलास पानी पियो र सन्तुष्ट भएर अगाडि बढ्यो भने उनलाई त्यसबाट आनन्द मिल्छ।

आफ्नो कमाइ ठूलो नभए पनि आफूसँग भएको सानो कुरा अरूसँग बाँड्न सकिन्छ भन्ने उनको व्यवहारले देखाउँछ।

भरतका लागि दुवै कामको आधार एउटै छ—इमान र सन्तुष्टि।