जीविको
२०८३ असार ५ गते

राष्ट्रिय परीक्षा बोर्डले कक्षा १२ को वार्षिक परीक्षाको नतिजा सार्वजनिक गरेको छ। यस वर्ष नियमित र आंशिक गरी कुल ४ लाख १८ हजार १७० परीक्षार्थी परीक्षामा सहभागी भएका थिए। तीमध्ये २ लाख ६८ हजार १९० परीक्षार्थीले सबै विषयमा ग्रेड प्राप्त गरेका छन्।

नियमिततर्फ ३ लाख ३२ हजार २४१ परीक्षार्थी सहभागी भएकामा २ लाख ३१ हजार ७७० जनाले सबै विषयमा ग्रेड पाएका छन्। नियमिततर्फको ग्रेडेड दर ६९.७५ प्रतिशत छ। आंशिकतर्फ ८५ हजार ९२९ परीक्षार्थी सहभागी भएकामा ३६ हजार ४२० जना ग्रेडेड भएका छन्। आंशिकतर्फको ग्रेडेड दर ४२.३८ प्रतिशत छ।

नियमिततर्फ १ लाख ४७१ परीक्षार्थीले एनजी अर्थात् ‘नट ग्रेडेड’ नतिजा पाएका छन्।

नतिजामा चित्त नबुझेका विद्यार्थीले प्रतिविषय १ हजार रुपैयाँ तिरेर पुनर्योगका लागि अनलाइन आवेदन दिन सक्नेछन्। आवेदन असार ६ गते बिहान ११ बजेदेखि असार १२ गते साँझ ५ बजेसम्म खुला रहनेछ। एनजी आएका विद्यार्थीमध्ये बढीमा दुई विषयमा एनजी वा अनुपस्थित भएका विद्यार्थीले तोकिएको मापदण्ड पूरा गरेमा मौका/ग्रेडवृद्धि परीक्षामा सहभागी हुन पाउनेछन्।

तर कक्षा १२ को नतिजा जीवनको अन्तिम निर्णय होइन।

राम्रो जीपीए आएको छ भने उच्च शिक्षा र करिअरको बाटो खुल्छ। एनजी आएको छ भने पनि जीवन, करिअर र आम्दानीको बाटो बन्द हुँदैन। मौका परीक्षा, पुनर्योग, सीपमूलक तालिम, प्राविधिक शिक्षा, व्यावसायिक कोर्स र छोटो अवधिका प्रशिक्षणहरूबाट फेरि नयाँ सुरुवात गर्न सकिन्छ।

आजको समयमा करिअर बनाउने बाटो डाक्टर, इन्जिनियर, बीबीएस वा बीबीएमा मात्रै सीमित छैन। डिजिटल प्रविधि, होटल तथा आतिथ्य सेवा, मिडिया, डिजाइन, कृषि प्रविधि, फुड टेक्नोलोजी, साइबर सुरक्षा, डेटा साइन्स, इलेक्ट्रिकल, प्लम्बिङ, एसी/रेफ्रिजेरेसन, वेल्डिङ, बार्बरिङ, ब्युटी, कुकिङ, केयरगिभिङ, अटोमोबाइल र उद्यमशीलताजस्ता क्षेत्रमा दक्ष जनशक्तिको माग नेपालमै पनि बढ्दो छ। सीप राम्रो भयो भने कमाइ नेपालभित्रै पनि सम्भव छ, विदेशमा पनि अवसर ठूलो छ।

एनजी आयो भने के गर्ने ?

एनजी आउनु असफल जीवनको प्रमाण होइन। यो केवल अहिलेको परीक्षामा केही विषयमा सुधार आवश्यक छ भन्ने संकेत हो। विद्यार्थीले सबैभन्दा पहिले आफू कुन विषयमा कमजोर भएको हो भनेर बुझ्नुपर्छ। आवश्यक भए शिक्षक, अभिभावक वा काउन्सेलरसँग कुरा गर्नुपर्छ। दुई विषयसम्म एनजी आएको छ भने मौका परीक्षा तयारी गर्न सकिन्छ। नतिजामा त्रुटि भएको शंका लागेमा पुनर्योग गर्न सकिन्छ।

यहीबीच विद्यार्थीले खाली समयलाई सीप सिक्न प्रयोग गर्न सक्छन्। कम्प्युटर, अंग्रेजी भाषा, डिजिटल मार्केटिङ, भिडियो एडिटिङ, कुकिङ, बेकरी, बारिस्टा, बारटेन्डिङ, मोबाइल मर्मत, इलेक्ट्रिकल, प्लम्बिङ, ब्युटी पार्लर, टेलरिङ, केयरगिभिङ, ड्राइभिङ, अटोमेकानिक्सजस्ता सीप केही महिनामै सिक्न सकिन्छ। यी सीपले पढाइ रोकिँदा पनि आत्मविश्वास, आम्दानी र रोजगारीको सम्भावना बढाउँछन्।

प्लस टु पछि पढ्न र सिक्न सकिने केही उपयोगी क्षेत्र

सिनेमेटोग्राफी : क्यामेराको सीप, मिडियामा रोजगारी

भिडियो, फिल्म, डकुमेन्ट्री, विज्ञापन, युट्युब, टिकटक र डिजिटल मिडियाको विस्तारसँगै सिनेमेटोग्राफी र भिडियो उत्पादनको माग बढ्दो छ। क्यामेरा चलाउने, लाइट मिलाउने, दृश्य संरचना बनाउने, कथा अनुसार फ्रेम खिच्ने र भिडियो सम्पादन गर्ने सीप सिकेपछि मिडिया हाउस, डिजिटल एजेन्सी, फिल्म प्रोडक्सन, गैरसरकारी संस्था, इभेन्ट कम्पनी वा आफ्नै फ्रील्यान्स काममा अवसर पाउन सकिन्छ।

प्लस टु सकेपछि डिप्लोमा वा छोटो अवधिका कोर्सहरूबाट यो क्षेत्रमा प्रवेश गर्न सकिन्छ। क्यामेरा र सम्पादन दुवै सीप जोड्न सकेमा आम्दानीको सम्भावना अझ बलियो हुन्छ। नेपालमै बसेर पनि विवाह, इभेन्ट, म्युजिक भिडियो, ब्रान्ड भिडियो, डकुमेन्ट्री र सामाजिक सञ्जाल सामग्री उत्पादनबाट काम सुरु गर्न सकिन्छ।

डिजिटल आर्ट्स, एनिमेसन र ग्राफिक डिजाइन

चित्र बनाउन, पात्र कल्पना गर्न, गेम, विज्ञापन वा एनिमेटेड भिडियो बनाउन रुचि छ भने डिजिटल आर्ट्स र एनिमेसन राम्रो विकल्प हुन सक्छ। यसमा ग्राफिक डिजाइन, मोसन ग्राफिक्स, २डी/३डी एनिमेसन, भिजुअल इफेक्ट्स, गेम डिजाइन र डिजिटल इलस्ट्रेसन सिक्न सकिन्छ।

सामाजिक सञ्जाल, विज्ञापन, युट्युब, मोबाइल एप, गेमिङ र ब्रान्डिङमा यस्तो सीपको माग बढ्दो छ। राम्रो पोर्टफोलियो बनाउने विद्यार्थीले नेपालका एजेन्सी, मिडिया कम्पनी, स्टार्टअप वा विदेशका क्लाइन्टका लागि फ्रील्यान्स काम गर्न सक्छन्।

खेलकुद व्यवस्थापन

खेल खेल्ने मात्रै होइन, खेल आयोजना, व्यवस्थापन र प्रवर्द्धन पनि आजको करिअर हो। क्रिकेट लिग, फुटबल प्रतियोगिता, फिटनेस इभेन्ट, खेल ब्रान्डिङ, स्पोन्सरसिप, टिकटिङ, खेल सञ्चार र खेलाडी व्यवस्थापनमा दक्ष जनशक्ति चाहिन्छ।

स्पोर्ट्स म्यानेजमेन्टले विद्यार्थीलाई इभेन्ट म्यानेजमेन्ट, बजेटिङ, प्रायोजन, खेलकुद मार्केटिङ र संगठनात्मक सीप सिकाउँछ। नेपालमा खेलकुद उद्योग विस्तार हुँदै गएको अवस्थामा यो क्षेत्रमा नयाँ पुस्ताका लागि सम्भावना देखिन्छ।

होटल, कुकिङ, बेकरी, बारिस्टा र बारटेन्डिङ

होटल तथा आतिथ्य सेवा नेपाल र विदेश दुवै ठाउँमा अवसर भएको क्षेत्र हो। कुकिङ, बेकरी, बारिस्टा, बारटेन्डिङ, हाउसकिपिङ, फ्रन्ट डेस्क, फुड एन्ड बेभरेज सर्भिसजस्ता तालिम केही महिनामै सिक्न सकिन्छ।

काठमाडौं, पोखरा, चितवन, लुम्बिनी, विराटनगर, नेपालगञ्जजस्ता सहरमा होटल, क्याफे, रेस्टुरेन्ट र इभेन्ट व्यवसाय विस्तार हुँदै गएको छ। दक्षता र अनुभव बढ्दै जाँदा तलब, टिप्स, इभेन्ट आम्दानी र विदेश जाने अवसर पनि बढ्न सक्छ। खाडी मुलुक, मलेसिया, जापान, युरोप, अस्ट्रेलिया र क्रुज शिपमा होटल तथा आतिथ्य क्षेत्रमा प्रशिक्षित जनशक्तिको माग रहन्छ। तर विदेश जानुअघि मान्य तालिम, अनुभव, भाषा, करार, तलब, भिसा र श्रम स्वीकृति राम्रोसँग बुझ्नु आवश्यक छ।

फुड टेक्नोलोजी र कुलिनरी आर्ट्स

खानाको स्वाद मात्रै होइन, त्यसको विज्ञान, पोषण, प्रशोधन, प्याकेजिङ र गुणस्तर बुझ्न चाहनेका लागि फुड टेक्नोलोजी राम्रो विषय हो। खाद्य उद्योग, डेरी, बेकरी, पेय पदार्थ, होटल, रेस्टुरेन्ट, खाद्य परीक्षण, गुणस्तर नियन्त्रण र खाद्य उद्यममा यसको प्रयोग हुन्छ।

कुलिनरी आर्ट्स सिक्ने विद्यार्थीले कुक, शेफ, बेकरी उद्यमी, क्याटरिङ व्यवसायी वा आफ्नै फुड स्टार्टअप सुरु गर्न सक्छन्। नेपालमा स्थानीय स्वादलाई आधुनिक तरिकाले ब्रान्ड गर्न सके यो क्षेत्र उद्यमशीलताका लागि पनि उपयोगी छ।

बारटेन्डिङमै छ हज्जारौँको कमाई
दुबई, सिंगापुर, कतारजस्ता ठाउँमा अनुभवी बारटेन्डरको तलब महिनाको १ हजारदेखि २ हजार डलरसम्म पुग्छ। क्रुज शिपमा काम गर्‍यो भने तलब मात्रै हैन, टिप्स र सेवा शुल्क समेत जोड्दा महिनामा २,५०० डलरभन्दा बढी पनि सम्भव हुन्छ। नेपाली रुपैयाँमा हिसाब गर्दा महिनाको ३ लाखभन्दा बढी आम्दानी हुन्छ ।
काठमाडौं, पोखरा, चितवनजस्ता सहरमा, साना र ठूला होटल, रेस्टुरेन्ट र बारहरूमा काम पाइन्छ। दक्षता अनुसार २० हजारदेखि ५० हजार रुपैयाँसम्म कमाइ हुन सक्छ। पार्टी इभेन्टहरूमा काम गर्दा थप आम्दानीको अवसर पनि हुन्छ। ३ महिनादेखि ६ महिनासम्मको व्यावसायिक तालिम काठमाडौं, पोखरा, धरान, चितवन लगायतका ठाउँमा पाइन्छ। खर्च पनि धेरै हुँदैन १५–२५ हजार रुपैयाँमै राम्रो तालिम लिन सकिन्छ।
NATHM काठमाडौं , काठमाडौं टेक्निकल स्कुल, पोखरा क्याटरिङ एन्ड बारटेन्डिङ, ट्रेनिङ सेन्टर धरान हस्पिटालिटी ट्रेनिङ सेन्टर, चितवन होटेल म्यानेजमेन्ट इन्स्टिच्युट जस्ता थुप्रै संस्थाहरुले बारटेन्डिङ सिकाउँछन् ।

सांस्कृतिक र बौद्ध अध्ययन

नेपालको संस्कृति, सम्पदा, दर्शन र पर्यटनमा रुचि राख्ने विद्यार्थीका लागि सांस्कृतिक अध्ययन र बौद्ध अध्ययन उपयोगी विषय हुन सक्छ। यस्तो पढाइले इतिहास, दर्शन, सम्पदा, समाज र पर्यटनलाई जोड्छ। भविष्यमा सांस्कृतिक पर्यटन गाइड, अनुसन्धानकर्ता, म्युजियम/हेरिटेज क्षेत्रका काम, अनुवाद, लेखन वा अन्तर्राष्ट्रिय संस्थासँग सम्बन्धित काममा अवसर मिल्न सक्छ।

फेसन र इन्टेरियर डिजाइन

रचनात्मक सोच भएका विद्यार्थीका लागि फेसन डिजाइन र इन्टेरियर डिजाइन राम्रो बाटो हो। फेसन डिजाइनमा कपडा, रंग, ट्रेन्ड, बजार र उत्पादन सिकिन्छ। इन्टेरियर डिजाइनमा घर, अफिस, होटल, रेस्टुरेन्ट र व्यावसायिक स्थानलाई उपयोगी र आकर्षक बनाउने सीप सिकिन्छ।

यो क्षेत्रमा जागिर मात्रै होइन, आफ्नै व्यवसाय सुरु गर्ने सम्भावना पनि ठूलो हुन्छ। सामाजिक सञ्जालमार्फत आफ्नो डिजाइन देखाएर ग्राहकसम्म पुग्न सकिने भएकाले मेहनती विद्यार्थीका लागि यो राम्रो उद्यमशील क्षेत्र पनि हो।

पर्यावरण विज्ञान र दिगो विकास

जलवायु परिवर्तन, प्रदूषण, फोहोर व्यवस्थापन, वन, पानी, जैविक विविधता र दिगो विकास आज विश्वकै प्रमुख विषय हुन्। पर्यावरण विज्ञान पढेका विद्यार्थीले अनुसन्धान, संरक्षण परियोजना, सरकारी निकाय, गैरसरकारी संस्था, विकास परियोजना, जलवायु कार्यक्रम र निजी क्षेत्रका वातावरणीय काममा अवसर पाउन सक्छन्।

नेपाल जस्तो हिमाल, नदी, वन, कृषि र पर्यटनसँग जोडिएको देशमा वातावरणीय ज्ञानको महत्व झन् बढ्दै गएको छ। जलवायु परिवर्तनको असर बढ्दै जाँदा यो क्षेत्र भविष्यमा अझ आवश्यक हुने देखिन्छ।

डेटा साइन्स र आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्स

प्रविधिको प्रयोग बढेसँगै डेटा साइन्स र आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्स नयाँ पुस्ताका लागि आकर्षक क्षेत्र बनेका छन्। यसमा डेटा विश्लेषण, मेसिन लर्निङ, पाइथन, क्लाउड, अटोमेसन र एआई टुल्सको प्रयोग सिकिन्छ।

यो क्षेत्रमा विश्वविद्यालयको औपचारिक पढाइसँगै अनलाइन कोर्स, सर्टिफिकेट, प्रोजेक्ट र अभ्यास अत्यन्त महत्वपूर्ण हुन्छ। डेटा एनालिस्ट, एआई असिस्टेड कन्टेन्ट, वेब डेभलपमेन्ट, डिजिटल मार्केटिङ, व्यवसाय विश्लेषण र फ्रील्यान्स टेक काममा अवसर पाउन सकिन्छ। अंग्रेजी, गणितीय सोच र नियमित अभ्यास भए यो क्षेत्रमा अघि बढ्न सहज हुन्छ।

मिडिया टेक्नोलोजी र डिजिटल कन्टेन्ट क्रिएसन

भिडियो सम्पादन, फोटो, अडियो, पोडकास्ट, डिजिटल पत्रकारिता, सामाजिक सञ्जाल रणनीति, स्टोरीटेलिङ र ब्रान्ड कन्टेन्ट आज धेरै माग भएका सीप हुन्। नेपालका व्यवसाय, संस्था, स्थानीय सरकार, गैरसरकारी संस्था, विद्यालय, कलेज र स्टार्टअपहरूलाई डिजिटल सामग्री आवश्यक पर्छ।

यस क्षेत्रमा पढाइसँगै अभ्यास, पोर्टफोलियो र आफ्नै सामाजिक सञ्जाल उपस्थितिले ठूलो भूमिका खेल्छ। राम्रो कथा खोज्ने, सरल भाषामा लेख्ने, भिडियो खिच्ने, सम्पादन गर्ने र दर्शकसँग जोडिने सीप भए छोटो समयमै काम सुरु गर्न सकिन्छ।

साइबर सेक्युरिटी र एथिकल ह्याकिङ

डिजिटल कारोबार, बैंकिङ, ई–कमर्स, सरकारी सेवा र अनलाइन डेटाको प्रयोग बढेसँगै साइबर सुरक्षाको महत्व बढेको छ। साइबर सेक्युरिटीमा नेटवर्क सुरक्षा, सिस्टम सुरक्षा, डिजिटल जोखिम, साइबर अपराध रोकथाम र एथिकल ह्याकिङसम्बन्धी सीप सिकिन्छ।

यो क्षेत्रमा औपचारिक पढाइसँगै सर्टिफिकेसन, प्रयोगात्मक अभ्यास र कानुनी/नैतिक ज्ञान आवश्यक हुन्छ। बैंक, टेक कम्पनी, सरकारी निकाय, सुरक्षा सेवा र अन्तर्राष्ट्रिय फ्रील्यान्स काममा अवसर हुन सक्छ।

इलेक्ट्रिकल, प्लम्बिङ, एसी/रेफ्रिजेरेसन र अटोमेकानिक्स

सबैले विश्वविद्यालयकै बाटो लिनुपर्छ भन्ने छैन। इलेक्ट्रिसियन, प्लम्बर, एसी/रेफ्रिजेरेसन टेक्निसियन, वेल्डर, अटोमेकानिक्स, मोबाइल मर्मत, कम्प्युटर हार्डवेयर, सोलार टेक्निसियनजस्ता सीप नेपाल र विदेश दुवै ठाउँमा उपयोगी छन्।

घर, अफिस, होटल, उद्योग, निर्माण क्षेत्र र सेवा क्षेत्रमा यस्ता दक्ष कामदारको माग निरन्तर हुन्छ। राम्रो सीप, व्यवहार, समयपालन र ग्राहकसँगको सम्बन्धले यस्ता कामलाई सानो रोजगारीबाट आफ्नै व्यवसायसम्म पुर्‍याउन सक्छ।

केयरगिभिङ र हेल्थ असिस्टेन्ट सम्बन्धी तालिम

नेपालमा वृद्धवृद्धा हेरचाह, बाल हेरचाह, अस्पताल सहयोगी सेवा र घरमै स्वास्थ्य सहयोगी सेवाको माग बढ्दै गएको छ। विदेशमा पनि केयरगिभिङ, नर्सिङ असिस्टेन्ट र हस्पिटल सपोर्ट सेवामा तालिमप्राप्त जनशक्ति खोजिन्छ।

यस्तो क्षेत्रमा जान चाहने विद्यार्थीले तालिम केन्द्रको मान्यता, पाठ्यक्रम, भाषा, विदेशको कानुनी प्रक्रिया, करार र कामको प्रकृति राम्रोसँग बुझ्नुपर्छ। संवेदनशीलता, धैर्य, अनुशासन र मानवसेवाको भावना यो क्षेत्रका मुख्य गुण हुन्।

कसरी छनोट गर्ने ?

कक्षा १२ पछि विषय वा तालिम छान्दा केवल अरूले के पढे भनेर नहेरौं। आफ्नो रुचि, क्षमता, आर्थिक अवस्था, परिवारको समर्थन, पढाइको अवधि, शुल्क, बजारको माग, रोजगारीको सम्भावना र दीर्घकालीन करिअर हेर्नुपर्छ। कुनै पनि कलेज वा तालिम केन्द्रमा भर्ना हुनुअघि मान्यता, पाठ्यक्रम, प्रशिक्षक, प्रयोगात्मक अभ्यास, इंटर्नशिप, शुल्क, पुराना विद्यार्थीको अनुभव र रोजगार सहयोगबारे बुझ्नुपर्छ।

सीप सिक्ने विद्यार्थीले एउटा कुरा सम्झिनुपर्छ—सर्टिफिकेट महत्त्वपूर्ण हो, तर बजारमा टिकाउने कुरा सीप, अनुशासन, व्यवहार र निरन्तर अभ्यास हो। राम्रो पोर्टफोलियो, अनुभव, कामको नमुना र ग्राहकसँगको विश्वासले करिअर बनाउँछ।

कक्षा १२ को नतिजा जीवनको एउटा मोड हो, अन्तिम गन्तव्य होइन। राम्रो नतिजा आएको छ भने त्यसलाई अवसरमा बदलौं। एनजी आएको छ भने आफूलाई कमजोर ठानेर नबसौं। फेरि परीक्षा दिने, सीप सिक्ने, तालिम लिने, काम सुरु गर्ने र बिस्तारै अगाडि बढ्ने बाटा खुला छन्। आजको समयले प्रमाणपत्र मात्र होइन, सीप, आत्मविश्वास र काम गर्न सक्ने क्षमता खोज्छ। सही बाटो छानेर मेहनत गर्ने हो भने प्लस टु पछिको यात्रा देशमै पनि सफल हुन सक्छ, विदेशमा पनि सम्मानजनक अवसर दिन सक्छ।