तेल प्रशोधन केन्द्रलाई लक्षित ड्रोनलाई बीचमै नष्ट गर्दा खसेको भग्नावशेषबाट दुई विदेशी श्रमिकको मृत्यु, दुई घाइते; साउदीमा रहेका नेपालीलाई सतर्क रहन दूतावासको आग्रह।

काठमाडौं, २२ अक्टोबर २०२६। साउदी अरबको एक प्रमुख तेल उत्पादन क्षेत्रमा भएको ड्रोन आक्रमण रोक्ने क्रममा एक नेपालीसहित दुई विदेशी नागरिकको मृत्यु भएको छ। घटनामा अन्य दुई विदेशी नागरिक घाइते भएका छन्।

साउदी अरबको ऊर्जा मन्त्रालयका अनुसार बुधबार (२१ अक्टोबर) बिहान साउदी अराम्कोको शैबाह (Shaybah) तेल क्षेत्रमा रहेको प्रशोधन केन्द्रलाई लक्षित गरी आएको ड्रोनलाई साउदी हवाई प्रतिरक्षा प्रणालीले बीचमै नष्ट गरेको थियो।

त्यस क्रममा खसेको ड्रोनको भग्नावशेषबाट तेल क्षेत्रमा कार्यरत एक ठेकेदार कम्पनीको सवारीसाधनमा आगलागी हुँदा एक नेपाली र एक फिलिपिनो नागरिकको मृत्यु भएको हो। घटनामा एक भारतीय र एक पाकिस्तानी नागरिक घाइते भएका छन्।

मन्त्रालयले घटनाको पुष्टि गरे पनि मृत्यु भएका नेपालीको नाम, नेपालस्थित ठेगाना तथा अन्य व्यक्तिगत विवरण सार्वजनिक गरेको छैन।

तेल प्रशोधन केन्द्रको बाहिरी क्षेत्रमा घटना भएकाले तेल उत्पादन र सञ्चालनमा असर नपरेको साउदी अधिकारीहरूले बताएका छन्।

घटनाका लागि जिम्मेवार पक्षको आधिकारिक पुष्टि भएको छैन। यद्यपि, पछिल्ला दिनहरूमा यमनका हुथी विद्रोहीले साउदी अरबका विमानस्थल, ऊर्जा केन्द्र तथा अन्य महत्त्वपूर्ण पूर्वाधारमा आक्रमण तीव्र पारेका छन्।

साउदीमा करिब चार लाख नेपाली, बढ्दो सुरक्षा चिन्ता

साउदी अरब नेपालीहरूको प्रमुख वैदेशिक रोजगारी गन्तव्यमध्ये एक हो।

नेपालको परराष्ट्र मन्त्रालयले मार्च २०२६ मा सार्वजनिक गरेको विवरणअनुसार साउदी अरबमा ३ लाख ८४ हजार ८६५ नेपाली कानुनी रूपमा बसोबास तथा रोजगारीमा रहेका थिए। यस आधारमा साउदी अरबमा करिब चार लाख नेपाली रहेको अनुमान गर्न सकिन्छ।

यी नेपालीहरू मुख्यतः निर्माण, सेवा, यातायात, सरसफाइ, होटल, औद्योगिक तथा अन्य क्षेत्रमा कार्यरत छन्।

पछिल्ला आक्रमणले विशेषगरी विमानस्थल, ऊर्जा प्रतिष्ठान, औद्योगिक क्षेत्र तथा अन्य संवेदनशील स्थानमा काम गर्ने श्रमिकको सुरक्षाबारे चिन्ता बढाएको छ।

यसअघि पनि रियादस्थित किङ खालिद अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमा भएको आक्रमणमा दुई नेपाली घाइते भएका थिए। अक्टोबर १४ मा प्रकाशित समाचारअनुसार दुवै नेपाली खतरामुक्त रहेको नेपाली दूतावासले जानकारी दिएको थियो।

एक वर्षमा १५४ नेपालीको मृत्यु भएको थियो

वैदेशिक रोजगारीका क्रममा साउदी अरबमा नेपालीको मृत्यु हुने विषय यसअघि पनि चिन्ताको कारण बन्दै आएको छ।

रियादस्थित नेपाली दूतावासले अक्टोबर २, २०२६ मा सार्वजनिक गरेको विवरणअनुसार १८ जुलाई २०२५ देखि १६ जुलाई २०२६ सम्म एक वर्षको अवधिमा १५४ नेपालीको मृत्यु भएको थियो।

तीमध्ये ९९ जनाको प्राकृतिक कारणले, २९ जनाको आत्महत्याबाट, १९ जनाको सवारी दुर्घटनामा र सात जनाको कार्यस्थल दुर्घटनामा मृत्यु भएको विवरण छ।

यी मृत्यु विभिन्न कारणले भएका हुन् र पछिल्लो ड्रोन आक्रमणसँग सम्बन्धित छैनन्।

थप आक्रमण भए नेपाली श्रमिकमा कस्तो असर पर्न सक्छ?

मध्यपूर्व क्षेत्रमा सुरक्षा तनाव बढ्दै जाँदा साउदी अरबमा कार्यरत नेपाली श्रमिकले थप चुनौती सामना गर्नुपर्ने सम्भावना देखिएको छ।

पहिलो चिन्ता श्रमिकको प्रत्यक्ष सुरक्षा हो। ड्रोन तथा क्षेप्यास्त्र आक्रमण कुनै निश्चित पूर्वाधारलाई लक्षित गरी गरिए पनि त्यसका टुक्रा आसपासका कार्यस्थल वा आवासीय क्षेत्रमा खस्न सक्छन्। पछिल्लो घटनाले यही जोखिम देखाएको छ।

दोस्रो, विमानस्थल तथा यातायात सेवामा अवरोध आउन सक्छ। पछिल्ला आक्रमणका कारण साउदी अरबका केही विमानस्थलमा उडान अवरुद्ध भएका र यात्रामा समस्या उत्पन्न भएका खबर सार्वजनिक भएका छन्। यसले नेपाल फर्किन चाहने तथा वैदेशिक रोजगारीमा जान लागेका नेपालीलाई असर गर्न सक्छ।

तेस्रो, सुरक्षा जोखिमका कारण कम्पनीहरूले अस्थायी रूपमा काम रोक्ने, कर्मचारीलाई बिदामा राख्ने वा कार्यतालिका परिवर्तन गर्ने अवस्था आउन सक्छ। यस्तो अवस्थामा श्रमिकको रोजगारी, तलब तथा आम्दानी प्रभावित हुन सक्छ। यद्यपि, सबै नेपाली श्रमिकको रोजगारी प्रभावित भएको प्रमाण अहिलेसम्म छैन।

चौथो, निरन्तर सुरक्षा जोखिमले श्रमिकमा डर, तनाव र मानसिक दबाब बढाउन सक्छ। विदेशमा रहेका नेपालीका परिवारमा समेत चिन्ता बढ्न सक्छ।

परिस्थिति थप बिग्रिएमा उद्धार, सुरक्षित स्थानान्तरण, स्वास्थ्य सेवा, क्षतिपूर्ति र स्वदेश फिर्तीका लागि सरकारी तयारी आवश्यक हुन सक्छ।

नेपाली दूतावासले के आग्रह गरेको छ?

साउदी अरबमा पछिल्लो समय बढेका आक्रमणलाई ध्यानमा राख्दै रियादस्थित नेपाली दूतावासले अक्टोबर १२ र १५ मा नेपाली नागरिकका लागि सुरक्षा सतर्कतासम्बन्धी आग्रह गरेको थियो।

दूतावासले साउदी अधिकारीहरूले जारी गर्ने सुरक्षा निर्देशन पालना गर्न, आधिकारिक रूपमा पुष्टि नभएका समाचार तथा तस्बिर सामाजिक सञ्जालमा नराख्न र सुरक्षा संवेदनशील स्थानमा फोटो तथा भिडियो नखिच्न आग्रह गरेको छ।

त्यस्तै, हवाई यात्रा गर्नुअघि सम्बन्धित वायुसेवा कम्पनीसँग उडानको अवस्था बुझ्न अनुरोध गरेको छ।

नेपाली श्रमिकले सुरक्षा चेतावनी प्राप्त भए सुरक्षित स्थानमा बस्ने, अनावश्यक यात्रा नगर्ने, आफ्नो कम्पनीसँग सम्पर्कमा रहने र आवश्यक परे नेपाली दूतावाससँग सहयोग माग्ने गर्नु उपयुक्त हुन्छ।

रियादस्थित नेपाली दूतावासका अनुसार श्रमिकसम्बन्धी समस्या र सहयोगका लागि ०५५९३८९६०० (साउदीभित्रको हटलाइन) तथा ०११४६१११०८ (दूतावास) मा सम्पर्क गर्न सकिन्छ।

नेपाल सरकारले अब के गर्नुपर्छ?

साउदी अरबमा ठूलो संख्यामा नेपाली रहेकाले उनीहरूको सुरक्षा सुनिश्चित गर्न नेपाली दूतावास, साउदी सरकार, रोजगारदाता कम्पनी तथा नेपाल सरकारबीच नियमित समन्वय आवश्यक देखिएको छ।

विशेषगरी जोखिमयुक्त क्षेत्रमा कार्यरत नेपालीको अवस्था पहिचान गर्ने, आपत्कालीन सम्पर्क व्यवस्था प्रभावकारी बनाउने, रोजगारदाता कम्पनीसँग श्रमिकको सुरक्षा र सेवा–सुविधाबारे समन्वय गर्ने तथा आवश्यक परे उद्धार र स्वदेश फिर्तीका लागि तयारी गर्ने विषय प्राथमिकतामा पर्नुपर्ने देखिन्छ।

नेपाल र साउदी अरबबीच जनवरी २०२६ मा श्रमिक भर्ती तथा अधिकार संरक्षणसम्बन्धी द्विपक्षीय श्रम सम्झौता पनि भएको थियो। यस्तो अवस्थामा उक्त सम्झौताका व्यवस्थासहित साउदी कानुन र सम्बन्धित श्रमिकको करारअनुसार सुरक्षा, उपचार, बीमा तथा क्षतिपूर्तिको विषयमा आवश्यक पहल गर्नुपर्ने हुन्छ।

पछिल्लो घटनाले वैदेशिक रोजगारीमा रहेका नेपालीको सुरक्षा केवल कार्यस्थलको विषय नभई क्षेत्रीय द्वन्द्व, आपत्कालीन तयारी र प्रभावकारी कूटनीतिक समन्वयसँग समेत जोडिएको देखाएको छ।