कोरियामा ई–७ भिसामार्फत सिपयुक्त श्रमिक पठाउने प्रक्रिया खुला, म्यानपावरमार्फत जान पाउने

काठमाडौं । दक्षिण कोरियामा ई–७ भिसामार्फत नेपाली सिपयुक्त श्रमिक पठाउने प्रक्रिया पुनः अघि बढ्ने भएको छ। युवा, श्रम तथा रोजगार मन्त्रालयले यसअघि रोकिएको प्रक्रिया कानुनबमोजिम अगाडि बढाउने निर्णय गरेसँगै अब आवश्यक मापदण्ड पूरा गरेका वैदेशिक रोजगार व्यवसायीहरूले म्यानपावर कम्पनीमार्फत कोरियामा सिपयुक्त नेपाली श्रमिक पठाउन सक्ने भएका छन्।

मन्त्रालयको वैदेशिक रोजगार व्यवस्थापन महाशाखाले परराष्ट्र मन्त्रालयलाई पत्र पठाउँदै कोरियाको ई–७ भिसामा जाने नेपाली श्रमिकका कागजात प्रमाणीकरण तथा आवश्यक सहजीकरण गरिदिन अनुरोध गरेको छ। महाशाखाले मन्त्रालयको १५ असारको निर्णयअनुसार प्रक्रिया अघि बढाउन आग्रह गरेको हो।

मन्त्रालयले परराष्ट्र मन्त्रालयमार्फत सियोलस्थित नेपाली दूतावासलाई पनि आवश्यक कागजात प्रमाणीकरण गरी कार्यसम्पादन गर्न अनुरोध गरेको छ। पत्रको बोधार्थ वैदेशिक रोजगार विभाग र सियोलस्थित नेपाली राजदूतावासलाई समेत पठाइएको छ।

ई–७ भिसा के हो?

ई–७ भिसा दक्षिण कोरियाले दक्ष, प्राविधिक तथा सिपयुक्त विदेशी श्रमिकका लागि जारी गर्ने रोजगार भिसा हो। यो रोजगार अनुमति प्रणाली, अर्थात् ईपीएसमार्फत जाने सामान्य श्रमिकको प्रक्रियाभन्दा फरक हो।

ई–७ भिसा विशेषगरी सिप, अनुभव र प्राविधिक दक्षता भएका कामदारसँग सम्बन्धित हुन्छ। उत्पादन, निर्माण, जहाज निर्माण, वेल्डिङ, मेसिन सञ्चालन, होटल तथा अन्य प्राविधिक क्षेत्रमा यस्ता श्रमिकको माग हुने गरेको म्यानपावर व्यवसायीहरूले बताउँदै आएका छन्।

अब म्यानपावर कम्पनीहरूले वैदेशिक रोजगार ऐन, २०६४, सम्बन्धित कार्यविधि र प्रचलित कानुनअनुसार प्रक्रिया पूरा गरेर मात्र श्रमिक पठाउन पाउनेछन्।

यसअघि किन रोकिएको थियो?

नेपालबाट निजी क्षेत्रका म्यानपावर कम्पनीमार्फत दक्षिण कोरियामा ई–७ भिसामा श्रमिक पठाउने विषय विवादमा परेको थियो। अख्तियार दुरूपयोग अनुसन्धान आयोगले उक्त प्रक्रिया स्थगित गर्न निर्देशन दिएपछि श्रम मन्त्रालयले २०८२ भदौ २९ मा वैदेशिक रोजगार विभागलाई प्रक्रिया रोक्न निर्देशन दिएको थियो।

त्यसपछि विभागले तत्कालका लागि कार्यविधि स्थगित भएको सार्वजनिक सूचना जारी गरेको थियो। प्रक्रिया रोकिएपछि म्यानपावर व्यवसायीहरूले उक्त निर्णयविरुद्ध उच्च अदालत पाटनमा रिट दायर गरेका थिए।

अदालतले विभिन्न चरणमा मन्त्रालयको निर्णय कार्यान्वयन नगर्न र कानुनबमोजिम प्रक्रिया अघि बढाउन अन्तरिम आदेश दिएको थियो। अदालतको आदेश, कानुनी परामर्श, कोरियाली पक्षसँगको समन्वय र आवश्यक प्रशासनिक प्रक्रिया पूरा भएपछि मन्त्रालयले ई–७ भिसाको प्रक्रिया फेरि अगाडि बढाउने निर्णय गरेको हो।

जीटुजीबाट सम्भव नभएपछि बीटुबी प्रक्रियाबाट अघि बढ्ने

ई–७ भिसामा श्रमिक पठाउने विषयमा विरोध भएपछि अख्तियारले सिपयुक्त श्रमिकलाई पनि सरकार–सरकारबीचको सम्झौता, अर्थात् जीटुजी प्रक्रियाबाट लैजाने पहल गर्न सुझाव दिएको थियो। सोही आधारमा श्रम मन्त्रालयले कोरिया सरकारसँग पहल गरेको थियो।

तर, कोरियाली पक्षले ई–७ भिसाका सिपयुक्त श्रमिकहरू व्यवसाय–व्यवसायबीचको प्रक्रिया, अर्थात् बीटुबी मोडलबाट मात्रै लिने गरेको जानकारी दिएको मन्त्रालयले जनाएको छ। त्यसपछि मन्त्रालयले कानुनी प्रक्रिया मिलाएर म्यानपावरमार्फत श्रमिक पठाउने बाटो खोल्ने निर्णय गरेको हो।

अब कसरी अघि बढ्छ प्रक्रिया?

मन्त्रालयको निर्णयसँगै कोरियामा ई–७ भिसाका लागि मागपत्र, रोजगार सम्झौता, कागजात प्रमाणीकरण, श्रम स्वीकृति र अन्य वैदेशिक रोजगारसम्बन्धी प्रक्रिया कानुनअनुसार अघि बढ्नेछ।

सियोलस्थित नेपाली दूतावासले मागपत्र तथा सम्बन्धित कागजात प्रमाणीकरण गर्नेछ। त्यसपछि वैदेशिक रोजगार विभागबाट आवश्यक स्वीकृति लिएर मात्र श्रमिक पठाउने प्रक्रिया अघि बढ्नेछ।

यस प्रक्रियामा म्यानपावर कम्पनी, रोजगारदाता, श्रमिक र सरकारी निकाय सबैले वैदेशिक रोजगार ऐन र कार्यविधिले तोकेको मापदण्ड पालना गर्नुपर्नेछ।

रोजगारी खोज्ने युवाले के कुरामा ध्यान दिने?

ई–७ भिसाको प्रक्रिया खुले पनि सबै व्यक्तिले सिधै आवेदन दिन पाउने वा सबै म्यानपावर कम्पनीले श्रमिक पठाउन पाउने भन्ने होइन। सम्बन्धित म्यानपावर कम्पनी कानुनी रूपमा अनुमति प्राप्त हुनुपर्छ। कोरियाली रोजगारदाताबाट आएको मागपत्र नेपाली दूतावासबाट प्रमाणीकरण हुनुपर्छ। वैदेशिक रोजगार विभागबाट स्वीकृति लिएपछि मात्र प्रक्रिया वैध मानिन्छ।

कोरिया जान इच्छुक युवाले कुनै पनि रकम बुझाउनु अघि म्यानपावर कम्पनीको इजाजत, मागपत्रको वैधता, सेवा शुल्क, कामको प्रकार, तलब, बसाइ, बीमा, करार अवधि र श्रम स्वीकृतिको अवस्था राम्रोसँग बुझ्नुपर्छ। अनौपचारिक एजेन्ट, सामाजिक सञ्जालका अपुष्ट विज्ञापन वा अत्यधिक रकम माग्ने व्यक्तिबाट सावधान रहन आवश्यक छ।

ई–७ भिसा सिपयुक्त श्रमिकका लागि भएकाले आवेदकसँग सम्बन्धित कामको सिप, अनुभव, भाषा तथा रोजगारदाताले तोकेको योग्यता आवश्यक पर्न सक्छ। त्यसैले इच्छुक युवाले आधिकारिक सूचना, वैदेशिक रोजगार विभाग र इजाजतप्राप्त म्यानपावर कम्पनीबाट मात्र जानकारी लिनुपर्छ।

सिपयुक्त युवाका लागि नयाँ अवसर

मन्त्रालयको पछिल्लो निर्णयसँगै दक्षिण कोरियामा दक्ष नेपाली श्रमिकका लागि नयाँ रोजगार अवसर खुल्ने अपेक्षा गरिएको छ। विशेषगरी प्राविधिक सिप भएका युवाका लागि यो अवसर उपयोगी हुन सक्छ।

तर, यो अवसरसँगै पारदर्शिता, सुरक्षित वैदेशिक रोजगार, सेवा शुल्कको नियमन र श्रमिकको अधिकार संरक्षण महत्वपूर्ण विषय हुनेछन्। सरकारले प्रक्रिया खुला गरे पनि श्रमिकको सुरक्षा, ठगी नियन्त्रण र कानुनी निगरानी प्रभावकारी बनाउन आवश्यक देखिन्छ।