के तपाईं केयरगिभरको रूपमा इजरायल जान इच्छुक हुनुहुन्छ? G2G प्रक्रियाबाट इजरायल जाने कसरी हो? न्यूनतम तलब सुविधा कति हुन्छ? योग्यता के–के चाहिन्छ, अनि इजरायल जाँदा हुन सक्ने ठगीबाट कसरी जोगिने?

हामी यो समाचारमा इजरायल जाने प्रक्रियाबारे तपाईंले थाहा पाउनुपर्ने जानकारी दिँदैछौँ।

काठमाडौँ — वैदेशिक रोजगारीका लागि आकर्षक गन्तव्य मानिएको इजरायलले दीर्घकालीन स्याहार केन्द्रमा काम गर्न नेपालबाट थप २,३०० सहायक श्रमिक अर्थात् केयरगिभर लैजाने भएको छ। वैदेशिक रोजगार विभागले इजरायलको पपुलेसन एन्ड इमिग्रेसन अथोरिटी (PIBA) बाट प्राप्त कोटाअनुसार नयाँ श्रमिकका लागि छिट्टै औपचारिक सूचना आह्वान गर्ने तयारी गरिरहेको छ।

यसअघि सन् २०२४ को छनोट प्रक्रियामा योग्यता पुगेर पनि ‘लक्की ड्र’ मा पर्न नसकेका १,१५४ जना आवेदकहरूलाई यसपटकको छनोट प्रक्रियामा पुनः प्रतिस्पर्धा गर्ने अवसर दिइने बताइएको छ, तर उनीहरूले तोकिएको अंग्रेजी भाषा परीक्षा उत्तीर्ण गर्नुपर्नेछ।

इजरायल र नेपाल सरकारबीच भएको श्रम सम्झौता, अर्थात् G2G मोडलअन्तर्गत यो भर्ना प्रक्रिया पूर्ण रूपमा सरकारी संयन्त्रमार्फत अगाडि बढाइनेछ।

इजरायलको केयरगिभर रोजगारी नेपालका लागि आकर्षक गन्तव्य मानिन्छ, किनकि यो प्रक्रिया नेपाल सरकार र इजरायल सरकारबीचको जीटूजी, अर्थात् सरकारी संयन्त्रमार्फत अगाडि बढ्छ। तर अघिल्ला प्रक्रियामा नक्कली प्रमाणपत्र, मान्यता नपाएका तालिम केन्द्र, अधुरो तालिम, गलत कागजात र फोटोसप गरिएको अंग्रेजी भाषा प्रमाणपत्रजस्ता समस्या देखिएकाले यसपटक आवेदकहरूले पहिले नै सावधानी अपनाउनुपर्ने देखिएको छ। गत वर्षको सरकारी आवेदन सूचनामा आवेदन अनलाइन प्रणालीबाट २१ दिनभित्र दिनुपर्ने, न्यूनतम योग्यता, छनोट प्रक्रिया, करार, सेवा-सुविधा र खर्चसम्बन्धी विवरण उल्लेख थियो।

यहाँनिर एउटा बुझ्नुपर्ने कुरा के छ भने, सरकारले विज्ञापन गर्दा सामान्यतया २१ दिनको सूचना निकालेर आवेदन आह्वान गर्ने गरेको छ। कतिपय आवेदकहरू सूचना प्रकाशित भएपछि मात्रै केयरगिभरको तालिम लिन जान्छन्। विचार गर्नुपर्ने कुरा के छ भने २१ दिनमा केयरगिभरको तालिम लिन मुस्किल हुन्छ। त्यसैले कतिपय संस्थाहरूले एक हप्ता सिकाएर प्रमाणपत्र बेच्ने गरेको पनि पाइएको छ। यस्तो खालको ठगीबाट बच्नु नै राम्रो हुन्छ।

के काम हो इजरायलको केयरगिभर?

इजरायलमा छनोट भएका नेपाली कामदारले त्यहाँका दीर्घकालीन स्याहार केन्द्रमा बच्चा, युवा तथा ६५ वर्ष ननाघेका गम्भीर अपाङ्गता भएका व्यक्तिको स्याहारमा काम गर्नुपर्ने हुन्छ। काममा स्वास्थ्य, सरसफाइ, पोषण, दैनिक हेरचाह, हिँडडुलमा सहयोग, बसाइ व्यवस्थापन र बिरामी वा अपाङ्गता भएका व्यक्तिको नियमित हेरचाहजस्ता जिम्मेवारी पर्न सक्छन्।

पछिल्लो प्रकाशित विवरणअनुसार इजरायल जाने केयरगिभरको मासिक तलब करिब ५ हजार ८ सय ८४ इजरायली शेकेल, अर्थात् झण्डै तीन लाख नेपाली रुपैयाँ बराबर हुने उल्लेख छ। खाना, आवास, बीमा, कर, अन्य कानुनी कट्टी र बसाइसम्बन्धी खर्चका कारण बचत हुने रकम फरक पर्न सक्छ।

कसले आवेदन दिन पाउँछ?

पछिल्लो प्रकाशित विवरणका आधारमा इजरायल केयरगिभरका लागि सामान्यतया यी योग्यता आवश्यक पर्छन्।

आवेदक नेपाली नागरिक हुनुपर्छ। उमेर कम्तीमा २५ वर्ष पूरा भएको र ४५ वर्ष ननाघेको हुनुपर्छ। तौल कम्तीमा ४५ किलो र उचाइ कम्तीमा १.५ मिटर हुनुपर्ने व्यवस्था गत वर्षको सूचनामा उल्लेख थियो। शैक्षिक योग्यतामा दुई बाटा देखिन्छन्। पहिलो, कम्तीमा १० कक्षा उत्तीर्ण गरी एएनएम वा सीएमए विषयमा कम्तीमा १५ महिना अध्ययन पूरा गरेको हुनुपर्छ। दोस्रो, कक्षा १२ वा सोसरह उत्तीर्ण गरी नेपाल सरकारबाट मान्यता प्राप्त तालिम प्रदायक संस्थाबाट कम्तीमा तीन महिनाको केयरगिभिङ तालिम लिएको हुनुपर्छ।

आवेदक शारीरिक र मानसिक रूपमा स्वस्थ हुनुपर्छ। गम्भीर सरुवा रोग, दीर्घरोग वा काम गर्न असमर्थ बनाउने स्वास्थ्य समस्या हुनु हुँदैन। गत वर्षको सूचनामा आवेदक पहिले इजरायलमा काम नगरेको, तथा बाबु, आमा, पति वा पत्नी, छोरा वा छोरी इजरायलमा बसोबास वा कार्यरत नरहेको हुनुपर्ने व्यवस्था पनि उल्लेख थियो।

आवश्यक न्यूनतम योग्यता र सर्तहरू

इजरायल जान इच्छुक उम्मेदवारहरूले निम्न मापदण्ड पूरा गरेको हुनुपर्छ:

उमेर: २५ वर्ष पूरा भई ४५ वर्ष ननाघेको हुनुपर्ने।

शारीरिक बनावट: उचाइ कम्तीमा १.५ मिटर र तौल कम्तीमा ४५ किलोग्राम हुनुपर्ने।

शैक्षिक योग्यता: कम्तीमा १० कक्षा उत्तीर्ण गरी अनमी (ANM) वा सिएमए (CMA) सम्बन्धी विषयमा कम्तीमा १५ महिनाको अध्ययन पूरा गरेको, अथवा १०+२ वा सोसरहको शैक्षिक योग्यता हासिल गरी नेपाल सरकारबाट मान्यता प्राप्त संस्थाबाट केयरगिभिङसम्बन्धी कम्तीमा ३ महिनाको तालिम लिएको हुनुपर्ने।

भाषा परीक्षा: ब्रिटिस काउन्सिल नेपालबाट लिइने ‘फाउन्डेसन इङ्ग्लिस टेस्ट’ (FET) मा कम्तीमा A2 Level उत्तीर्ण गरेको हुनुपर्ने।

पासपोर्ट: प्रक्रिया सुरु गर्दा पासपोर्टको म्याद कम्तीमा ३ वर्ष बाँकी हुनुपर्ने।

स्वास्थ्य: शारीरिक र मानसिक रूपमा स्वस्थ, कुनै जीर्ण रोग, जस्तै क्षयरोग, हेपाटाइटिस, एड्स आदि नलागेको हुनुपर्ने।

तलब र अन्य सुविधा

इजरायलमा केयरगिभरको मासिक न्यूनतम तलब ५,८८४ इजरायली शेकेल, अर्थात् नेपाली करिब ३ लाख रुपैयाँ रहेको छ। यसमा खाना र आवासको खर्च भने स्वयंले बेहोर्नुपर्ने हुन्छ। सुरुको करार अवधि १ वर्षको हुने र यसलाई बढाएर बढीमा ५ वर्षसम्म कायम गर्न सकिने व्यवस्था छ।

ठगी, स्क्याम र नक्कली प्रमाणपत्रबाट कसरी बच्ने?

इजरायल केयरगिभर G2G प्रक्रिया हो। यसमा कुनै दलाल, म्यानपावर वा व्यक्ति विशेषले “नाम निकालिदिन्छु”, “लक्की ड्र मिलाइदिन्छु”, “भाषा परीक्षा पास गराइदिन्छु”, “छोटो तालिममै प्रमाणपत्र बनाइदिन्छु” वा “एक लाख तिरेपछि सर्टलिस्टमा राखिदिन्छु” भनेमा त्यो ठगीको संकेत हुन सक्छ।

केही समयअघि सञ्चारमाध्यममा केही व्यक्तिलाई एक हप्ताको तालिम दिएर तीन महिनाको तालिम प्रमाणपत्र बनाइदिएको, मान्यता नपाएको संस्थाले मान्यता पाएको भनी झुक्याएको, र नाम निकालिदिने भन्दै थप रकम मागिएको विवरण आएको थियो। वैदेशिक रोजगार विभागले सिटिइभिटीबाट सम्बन्धन नलिएका तथा केयरगिभर तालिमका लागि स्वीकृति नलिएका संस्थाको प्रमाणपत्र अस्वीकार गरेको जनाएको थियो।

त्यस्तै, अंग्रेजी भाषा परीक्षण प्रमाणपत्रसमेत नक्कली बुझाइएको पाइएको विवरण सार्वजनिक भएको थियो। विभागका अनुसार ब्रिटिस काउन्सिलको फाउन्डेसन इंग्लिस टेस्टमा आएको वास्तविक स्तर परिवर्तन गरेर बनाइएको २३ वटा नक्कली प्रमाणपत्र भेटिएको थियो।

गत वर्ष श्रम मन्त्रालयले केयरगिभर छनोट प्रक्रियामा पेस भएका कागजातको आधिकारिकता जाँच गर्न उच्चस्तरीय छानबिन समिति बनाएको थियो। त्यसपछि ३ हजार ४ सय ३१ आवेदकको कागजात छानबिन गर्दा १८४ जनाको कागजातमा कैफियत भेटिएको सार्वजनिक भएको थियो। कैफियतमा उच्च शिक्षा प्रमाणपत्र नदेखिएको, चारित्रिक प्रमाणपत्र नभएको, तालिम प्रदायक संस्था सूचीकृत नभएको, तालिम प्रमाणपत्रमा उल्लेख भएको राहदानी मिति र वास्तविक राहदानी मितिमा समस्या देखिएको, तथा तालिम अवधि पूरा नभएकोजस्ता विषय थिए।

विगतका छनोटहरूमा कतिपय आवेदकहरूले नक्कली शैक्षिक प्रमाणपत्र र केयरगिभर तालिमका कागजातहरू पेस गरेका कारण सरकारले उच्चस्तरीय छानबिन समिति नै गठन गरेर ‘कैफियत’ देखिएका आवेदनहरू रद्द गरेको थियो। ठगी र स्क्यामबाट बच्न निम्न कुरामा ध्यान दिनुहोस्:

१. बिचौलियालाई पैसा नदिनुहोस्: यो पूर्ण रूपमा G2G प्रक्रिया हो। कसैले “म नाम निकालिदिन्छु” भन्दै पैसा मागेमा त्यो सिधै ठगी हो।

२. अनलाइन आवेदन आफैं भर्नुहोस्: विभागको वेब पोर्टल (ferms.dofe.gov.np) मार्फत अनलाइन फाराम भर्न सकिन्छ।

३. सक्कली कागजात मात्र अपलोड गर्नुहोस्: फोटोकपी वा तोडमोड गरिएका डकुमेन्टहरू सिस्टमले स्वतः अस्वीकृत गर्छ।

४. पारदर्शी तालिम केन्द्र रोज्नुहोस्: सस्तो वा “सजिलै प्रमाणपत्र दिने” प्रलोभन देखाउने संस्थाभन्दा प्रयोगात्मक प्रयोगशाला भएका आधिकारिक संस्थामै गएर मात्र सीप सिक्नुहोस्।

सुरक्षित तयारीका लागि जिबिको सुझाव

इजरायल केयरगिभरमा जान चाहनेहरूले पहिले सरकारी सूचना कुरेर मात्र होइन, आवश्यक योग्यता र कागजात समयमै तयार गर्नुपर्छ। तर तयारी गर्दा सबैभन्दा महत्वपूर्ण कुरा सत्य, मान्यता प्राप्त र प्रमाणित बाटो अपनाउनु हो।

तालिम लिनुअघि संस्थाको सरकारी मान्यता हेर्नुहोस्। सम्बन्धनका लागि आवेदन दिएको, सूचीमा परेको, प्रक्रिया चलिरहेको वा “छिट्टै मान्यता आउँछ” भन्ने कुरा पर्याप्त हुँदैन। केयरगिभर तालिम सञ्चालन गर्न स्पष्ट स्वीकृति छ कि छैन भनेर लिखित प्रमाण माग्नुहोस्। तालिमको अवधि, पाठ्यक्रम, प्रयोगात्मक अभ्यास, प्रशिक्षक, हाजिरी, प्रमाणपत्र नम्बर र शुल्कको रसिद सुरक्षित राख्नुहोस्।

अंग्रेजी परीक्षा, स्वास्थ्य परीक्षण, प्रहरी रिपोर्ट, राहदानी र अन्य कागजात आफ्नै नाम, आफ्नै विवरण र वास्तविक प्रमाणका आधारमा मात्रै तयार गर्नुहोस्। कसैले फोटोसप, मिति मिलाउने, प्रमाणपत्र बनाउने वा नाम चढाउने प्रस्ताव गरेमा त्यस्तो कामबाट टाढा रहनुहोस्। गलत कागजातले आवेदन मात्र रद्द हुँदैन, कानुनी कारबाहीको जोखिम पनि हुन्छ।

आधिकारिक सूचना विभागको वेबसाइट, विभागको FERMS पोर्टल र विभागका आधिकारिक सूचनाबाट मात्र हेर्नुहोस्। वैदेशिक रोजगार विभागको वेबसाइटमा G2G इजरायल शाखाको सम्पर्कसमेत राखिएको छ।

२१ दिने सूचनाको भरमा नपर्नुस्, तयारी आजै थाल्नुस्!

सामान्यतया वैदेशिक रोजगार विभागले आवेदनका लागि २१ दिनको मात्र समय उपलब्ध गराउने गर्दछ। धेरै युवाहरू सरकारी सूचना निस्किएपछि मात्र ३ महिनाको केयरगिभर तालिम लिने सोचमा बस्छन्, जुन प्राविधिक रूपमा असम्भव छ। २१ दिनभित्र ३ महिनाको तालिम पूरा गरी प्रमाणपत्र निकाल्न सकिँदैन।

त्यसैले, इजरायल जान इच्छुक युवाहरूले अगाडि नै, अर्थात् अग्रिम रूपमा, नेपाल सरकारबाट मान्यता प्राप्त, भौतिक पूर्वाधार र व्यवस्थित प्रयोगशाला भएका आधिकारिक तालिम केन्द्रहरूबाट केयरगिभरको गुणस्तरीय तालिम लिई प्रमाणपत्र तयार राख्नुपर्दछ। हतारमा तालिम लिँदा वा नक्कली प्रमाणपत्र बनाउने गिरोहको फन्दामा पर्दा भविष्यमा श्रम स्वीकृति नै नपाउने र कानुनी कारबाही भोग्नुपर्ने जोखिम रहन्छ।

अघिल्ला प्रक्रियामा मान्यता नपाएका वा केयरगिभर तालिम दिन स्वीकृति नलिएका संस्थाबाट सर्टिफिकेट लिएका ३२१ जनाको आवेदन र तोकिएको कागजात नपुगेका २४२ जनाको आवेदन रद्द भएको विवरण सार्वजनिक भएको थियो। केही तालिम केन्द्रले तालिम नै नदिई वा पूरा अवधिको तालिम नदिई तीन महिनाको प्रमाणपत्र दिएको आरोप पनि सार्वजनिक भएको थियो।

अन्तमा

इजरायल केयरगिभर रोजगारी धेरै नेपाली युवाका लागि राम्रो आम्दानी र सुरक्षित श्रम गन्तव्य बन्न सक्छ। तर यो अवसर कागजात, तालिम र प्रक्रियामा अत्यन्तै संवेदनशील छ। अघिल्ला वर्षका घटनाले देखाएको छ कि नक्कली प्रमाणपत्र, मान्यता नभएको तालिम, अधुरो कागजात र दलालको भर पर्दा अवसर गुम्न सक्छ। त्यसैले इच्छुक युवाले अहिले नै सही सूचना, सही तालिम र सही कागजातको तयारी गर्नुपर्छ। सूचना निस्किएपछि २१ दिनको समय तालिम लिनका लागि पर्याप्त हुँदैन, तर सही तयारी गरेका व्यक्तिका लागि आवेदन प्रक्रिया सजिलो हुन सक्छ।