मोबाइल हरायो वा चोरी भयो? घरमै बसेर यसरी दिन सकिन्छ अनलाइन उजुरी
काठमाडौं। तपाईंको मोबाइल फोन हराएको छ वा चोरी भएको छ? मोबाइल हराएपछि अब कसरी फेला पार्ने, मोबाइलमा रहेका व्यक्तिगत विवरण र बैंक खाताहरू कसरी सुरक्षित राख्ने भन्ने चिन्ता धेरैलाई हुन्छ। तर यस्तो अवस्थामा आत्तिनुभन्दा तत्काल आवश्यक सुरक्षा उपाय अपनाउनु र सम्बन्धित निकायमा जानकारी गराउनु महत्त्वपूर्ण हुन्छ।
नेपाल दूरसञ्चार प्राधिकरणले मोबाइल हराएको वा चोरी भएको अवस्थामा अनलाइनमार्फत उजुरी दर्ता गर्न सकिने व्यवस्था गरेको छ। प्राधिकरणको मोबाइल डिभाइस म्यानेजमेन्ट सिस्टम (MDMS) मार्फत मोबाइलको विवरण दर्ता गराएर खोजी कार्यमा सहयोग लिन सकिन्छ।
यसका लागि प्राधिकरणको वेबसाइटमा रहेको Lost/Stolen Registration प्रणालीमा मोबाइलको IMEI नम्बर, मोबाइल हराएको वा चोरी भएको मिति र स्थान, सम्पर्क नम्बर तथा व्यक्तिगत विवरण भरेर निवेदन दिन सकिन्छ।
मोबाइल हराएपछि सबैभन्दा पहिले के गर्ने?
मोबाइल हराएपछि सबैभन्दा पहिले आफूले प्रयोग गरिरहेको सिमकार्ड सुरक्षित गर्नुपर्छ।
नेपाल दूरसञ्चार प्राधिकरणले पनि हराएको वा चोरी भएको मोबाइल MDMS प्रणालीमा दर्ता गर्नुअघि सम्बन्धित दूरसञ्चार सेवा प्रदायकमार्फत उक्त मोबाइलमा प्रयोग भएको सिमकार्ड ब्लक गर्न भनेको छ।
सिमकार्ड ब्लक गर्दा अरू व्यक्तिले त्यस नम्बरमा आउने फोन, सन्देश र ओटीपी प्रयोग गर्ने जोखिम कम गर्न सकिन्छ।
मोबाइल चोरी भएको हो भने नजिकको प्रहरी कार्यालयमा जानकारी गराउनु पनि उचित हुन्छ।
हराएको वा चोरी भएको मोबाइलको अनलाइन उजुरी कसरी दिने?
नेपाल दूरसञ्चार प्राधिकरणको आधिकारिक MDMS प्रणालीअनुसार
पहिलो चरण: प्राधिकरणको वेबसाइट खोल्नुहोस्।
आफ्नो कम्प्युटर वा अर्को मोबाइलबाट नेपाल दूरसञ्चार प्राधिकरणको वेबसाइट www.nta.gov.np खोल्नुहोस्। त्यहाँबाट MDMS प्रणालीमा जान सकिन्छ।
सिधै MDMS दर्ता पोर्टल पनि खोल्न सकिन्छ।
दोस्रो चरण: Lost/Stolen Registration छान्नुहोस्।
वेबसाइटमा रहेको Lost/Stolen Registration विकल्पमा क्लिक गर्नुहोस्। मोबाइल हराएको वा चोरी भएको जानकारी दर्ता गर्ने अनलाइन फाराम खुल्नेछ।
तेस्रो चरण: मोबाइलको विवरण भर्नुहोस्।
फाराममा निम्न विवरण राख्नुपर्छ।
-
हराएको मोबाइलको IMEI नम्बर (दुईवटा भए दुवै)
-
मोबाइलमा प्रयोग भएको फोन नम्बर
-
मोबाइलको ब्रान्ड र मोडल
-
मोबाइल हराएको वा चोरी भएको हो भन्ने विवरण
-
हराएको वा चोरी भएको मिति
-
घटना भएको जिल्ला, नगरपालिका वा गाउँपालिका र वडा नम्बर
यी विवरण भरिसकेपछि Validate IMEI and Continue मा क्लिक गर्नुपर्छ।
चौथो चरण: इमेलमार्फत पुष्टि गर्नुहोस्।
मोबाइलको विवरण भरेपछि आफ्नो चालु इमेल ठेगाना राखेर Request OTP मा क्लिक गर्नुपर्छ।
इमेलमा आएको ओटीपी कोड फाराममा राखेर Validate Email and Continue मा क्लिक गर्नुपर्छ। यसका लागि जीमेल वा आफूले प्रयोग गर्ने अन्य उपयुक्त इमेल ठेगाना प्रयोग गर्न सकिन्छ।
पाँचौँ चरण: आफ्नो व्यक्तिगत विवरण भर्नुहोस्।
इमेल पुष्टि भएपछि आवेदकले आफ्नो नाम, हाल सम्पर्क गर्न सकिने फोन नम्बर, राष्ट्रियता, पूरा ठेगाना र परिचयपत्रसम्बन्धी विवरण भर्नुपर्छ।
त्यसपछि प्रणालीले मागेको परिचयपत्रको स्पष्ट प्रतिलिपि अपलोड गर्नुपर्छ।
छैटौँ चरण: विवरण जाँच गरेर निवेदन बुझाउनुहोस्।
फाराममा भरेका सबै विवरण ठीक छन् कि छैनन् जाँच गरेर निवेदन पेस गर्नुहोस्। निवेदन सफलतापूर्वक दर्ता भएको पुष्टि वा सूचना प्राप्त भएपछि त्यसको विवरण सुरक्षित राख्नुहोस्।
निवेदन बुझाएको इमेलमा आउने सूचना पनि नियमित जाँच गरिरहनुहोस्।
मोबाइलको खोजीको अवस्था कसरी थाहा पाउने?
प्राधिकरणको MDMS प्रणालीमा अनलाइन निवेदन दिइसकेपछि त्यसको अवस्था जाँच गर्न पनि सकिन्छ।
यसका लागि Check Lost/Stolen Status पृष्ठमा गएर हराएको मोबाइलको IMEI नम्बर र उजुरी गर्दा प्रयोग गरेको इमेल ठेगाना राख्नुपर्छ।
यसबाट उजुरीको अवस्था हेर्न सकिन्छ। मोबाइल फेला परिसकेको अवस्थामा खोजी प्रक्रिया बन्द गर्ने विकल्प पनि उपलब्ध छ।
IMEI नम्बर के हो? कहाँबाट पत्ता लगाउने?
IMEI (International Mobile Equipment Identity) मोबाइल फोनको पहिचान गर्ने विशेष नम्बर हो। सामान्यतया यो १५ अंकको हुन्छ।
मोबाइल हातमै भएको अवस्थामा *#06# डायल गरेर IMEI नम्बर थाहा पाउन सकिन्छ। दुईवटा सिम प्रयोग हुने मोबाइलमा दुईवटा IMEI नम्बर हुन सक्छन्।
मोबाइल हराइसकेको अवस्थामा त्यसको बक्स, खरिदसम्बन्धी कागजात वा सुरक्षित राखिएको IMEI विवरणबाट नम्बर पत्ता लगाउन सकिन्छ।
मोबाइलको दर्ता अवस्था MDMS को आधिकारिक वेबसाइट मा IMEI नम्बर राखेर हेर्न सकिन्छ।
मोबाइलमा बैंकिङ एप, फेसबुक वा व्यक्तिगत विवरण छन् भने के गर्ने?
मोबाइल हराएपछि फोनको खोजी गर्नुका साथै आफ्ना व्यक्तिगत विवरण र डिजिटल खाताहरूको सुरक्षा पनि महत्त्वपूर्ण हुन्छ।
मोबाइलमा मोबाइल बैंकिङ, डिजिटल वालेट, इमेल, फेसबुक तथा अन्य महत्त्वपूर्ण एप छन् भने सम्बन्धित खाताको पासवर्ड परिवर्तन गर्नु र आवश्यक परे बैंक वा सेवा प्रदायकलाई तत्काल जानकारी गराउनु उचित हुन्छ।
एन्ड्रोइड प्रयोगकर्ताले गुगलको Find Hub प्रयोग गरेर र आईफोन प्रयोगकर्ताले Apple Find My मार्फत आफ्नो मोबाइलको सम्भावित स्थान हेर्ने, हराएको अवस्थामा लक गर्ने तथा आवश्यक परे डेटा मेटाउने विकल्प प्रयोग गर्न सक्छन्। यस्ता सुविधा काम गर्न सम्बन्धित उपकरणको सेटिङ र अन्य प्राविधिक अवस्था अनुकूल हुनुपर्छ।
मोबाइलको सम्भावित स्थान देखिएमा पनि जोखिमपूर्ण ठाउँमा आफैँ खोज्न जानुभन्दा प्रहरीको सहयोग लिनु सुरक्षित हुन्छ।
मोबाइल हराउनुअघि नै अपनाउन सकिने सावधानी
मोबाइल हराउँदा समस्या कम गर्न सुरुमै केही तयारी गर्न सकिन्छ। मोबाइलको IMEI नम्बर सुरक्षित राख्ने, खरिदको बिल जतन गर्ने, MDMS दर्ता अवस्था जाँच गर्ने, बलियो स्क्रिन लक राख्ने र महत्त्वपूर्ण फोटो तथा कागजातको ब्याकअप राख्ने बानी उपयोगी हुन्छ।
मोबाइल हराए वा चोरी भएमा नेपाल दूरसञ्चार प्राधिकरणको आधिकारिक वेबसाइटमार्फत निवेदन दिन सकिन्छ। त्यसपछि निवेदनको अवस्था नियमित जाँच गर्नुका साथै आवश्यक परे प्रहरीसँग समन्वय गर्न सकिन्छ।
अनलाइन निवेदन दिने आधिकारिक लिंक: Lost/Stolen Mobile Registration
