UNESCO ले गराउँछ ४५० भन्दा बढी फेलोसिप : विद्यार्थी, अनुसन्धानकर्ता र युवा पेशाकर्मीका लागि विश्वव्यापी अवसर

जीविको २०८३ असार ७ गते २३:०१

जीविको, काठमाडौं ।
संयुक्त राष्ट्रसंघीय शैक्षिक, वैज्ञानिक तथा सांस्कृतिक संगठन UNESCO ले विश्वभरका विद्यार्थी, PhD उम्मेदवार, युवा अनुसन्धानकर्ता, महिला वैज्ञानिक, प्रारम्भिक करिअरका पेशाकर्मी र सामाजिक नवप्रवर्तकहरूका लागि ४५० भन्दा बढी फेलोसिप अवसर उपलब्ध गराउँछ।

UNESCO का अनुसार यी फेलोसिपहरू शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि, संस्कृति, सम्पदा संरक्षण, दिगो विकास, नवीकरणीय ऊर्जा, महिला सशक्तीकरण, युवा नेतृत्व र सामाजिक नवप्रवर्तनसँग सम्बन्धित छन्। यी अवसरहरू विभिन्न सरकार, शैक्षिक संस्था, अनुसन्धान केन्द्र, दातृ निकाय र अन्तर्राष्ट्रिय साझेदारहरूसँगको सहकार्यमा सञ्चालन हुन्छन्।

यी फेलोसिपले अध्ययन, अनुसन्धान, व्यावसायिक तालिम, प्रयोगात्मक अभ्यास, परियोजना विकास र अन्तर्राष्ट्रिय सहकार्यका लागि आर्थिक तथा प्राविधिक सहयोग गराउँछ। नेपालजस्ता विकासशील देशका विद्यार्थी र युवाका लागि यस्ता अवसरले विश्वस्तरीय विश्वविद्यालय, अनुसन्धान संस्था, प्रयोगशाला, विज्ञ नेटवर्क र अन्तर्राष्ट्रिय करिअरसम्म पुग्ने बाटो खोल्न सक्छ।

कुन–कुन क्षेत्रमा अवसर पाइन्छ?

UNESCO फेलोसिपहरू मुख्यतः निम्न क्षेत्रमा केन्द्रित छन् :

शिक्षा
विज्ञान तथा प्रविधि
इन्जिनियरिङ
संस्कृति र सम्पदा संरक्षण
पुरातत्व र संरक्षण
नवीकरणीय ऊर्जा
हरित रसायन विज्ञान
दिगो विकास
महिला वैज्ञानिकको नेतृत्व विकास
युवा नेतृत्व र सामाजिक नवप्रवर्तन
अनुसन्धान तथा नीति विकास

यी अवसरहरू स्नातकोत्तर अध्ययन, PhD अनुसन्धान, पोस्टडक्टरल अनुसन्धान, छोटो अवधिको तालिम, फिल्ड रिसर्च, प्रयोगात्मक अध्ययन तथा युवा नेतृत्वमा सञ्चालन हुने परियोजनाका लागि उपलब्ध हुन्छन्।

UNESCO Fellowships को मुख्य पृष्ठ

सबै अवसर हेर्न UNESCO को आधिकारिक फेलोसिप पृष्ठ हेर्न सकिन्छ :
https://www.unesco.org/en/fellowships

यो पृष्ठमा विद्यार्थी, PhD उम्मेदवार, प्रारम्भिक करिअरका अनुसन्धानकर्ता, पोस्टडक्टरल अनुसन्धानकर्ता र परियोजना नेतृत्वकर्ताका लागि उपलब्ध अवसरहरूको सूची राखिन्छ।

विद्यार्थी र PhD उम्मेदवारका लागि अवसर

१. UNESCO/People’s Republic of China — The Great Wall Fellowship

यो फेलोसिप चीनका विश्वविद्यालयमा postgraduate degree, doctoral degree वा visiting scholar programme गर्न चाहने विद्यार्थी र अनुसन्धानकर्ताका लागि हो। UNESCO ले यो कार्यक्रम चीन सरकारसँगको सहकार्यमा सञ्चालन गर्छ।

मुख्य जानकारी :

जम्मा ७५ फेलोसिप
postgraduate, doctoral degree र visiting scholar programme मा केन्द्रित
नेपाल आमन्त्रित देशहरूको सूचीमा पर्छ
आवेदन सामान्यतया राष्ट्रिय UNESCO Commission मार्फत अघि बढ्छ
China Scholarship Council को अनलाइन प्रणालीमा आवेदन दर्ता गर्नुपर्छ

लिंक :
https://www.unesco.org/en/fellowships/greatwall

China Scholarship Council / Campus China आवेदन प्रणाली :
https://campuschina.org

National Commission for UNESCO सम्पर्क खोज्ने लिंक :
https://pax.unesco.org

आवेदन प्रक्रिया :
१. UNESCO को Great Wall Fellowship पृष्ठमा रहेको Application Guidelines ध्यानपूर्वक पढ्ने।
२. आफ्नो देशको National Commission for UNESCO सँग आवेदन प्रक्रिया बुझ्ने।
३. आफूले आवेदन दिन चाहेको विश्वविद्यालय वा कार्यक्रमसँग pre-admission letter वा admission-related document आवश्यक छ कि छैन जाँच्ने।
४. China Scholarship Council को प्रणालीमा अनलाइन आवेदन भर्ने।
५. आवश्यक कागजातसहित आवेदन National Commission for UNESCO मा बुझाउने।
६. National Commission ले छनोट गरेर UNESCO मा आधिकारिक nomination पठाउँछ।

ध्यान दिनुपर्ने कुरा :
२०२६–२०२७ संस्करणको म्याद २३ जनवरी २०२६ थियो। आगामी संस्करण खुल्दा म्याद, योग्यता र कागजात फेरिन सक्छन्, त्यसैले आधिकारिक पृष्ठ नियमित हेर्नुपर्छ।

२. TWAS PhD Fellowships

TWAS PhD Fellowships विकासशील देशका युवा वैज्ञानिक र अनुसन्धानकर्ताका लागि लक्षित कार्यक्रम हो। यसले विज्ञान तथा प्रविधि क्षेत्रमा PhD अध्ययन र अनुसन्धान गर्न सहयोग गर्छ।

मुख्य जानकारी :

वर्षमा करिब १०० देखि १६० PhD fellowship उपलब्ध हुन्छन्
Brazil, China, India, Pakistan, South Africa जस्ता देशका संस्थासँग सम्बन्धित अवसरहरू हुन सक्छन्
विज्ञान, इन्जिनियरिङ, गणित, कृषि, स्वास्थ्य, भौतिक विज्ञान, रसायन विज्ञानलगायतका क्षेत्रमा अवसर पाइन्छ
आवेदन कार्यक्रमअनुसार खुल्छ र बन्द हुन्छ

लिंक :
https://twas.org/opportunities/fellowships/phd

आवेदन प्रक्रिया :
१. TWAS PhD Fellowship पृष्ठमा गई खुला कार्यक्रम छ कि छैन हेर्ने।
२. आफ्नो नागरिकता, अध्ययन क्षेत्र, उमेर, डिग्री र host country योग्य छ कि छैन जाँच्ने।
३. सम्भावित host institution बाट preliminary acceptance letter लिन प्रयास गर्ने।
४. Call खुला भएपछि TWAS को online portal मार्फत आवेदन दिने।
५. कागजात, academic records, research proposal र acceptance letter अपलोड गर्ने।

३. OWSD PhD Fellowships

OWSD PhD Fellowships विकासशील देशका महिला वैज्ञानिकहरूका लागि महत्वपूर्ण अवसर हो। यो विज्ञान, प्रविधि, इन्जिनियरिङ र गणित क्षेत्रमा महिलाको नेतृत्व विकास गर्न केन्द्रित छ।

मुख्य जानकारी :

महिला वैज्ञानिकहरूलाई PhD अनुसन्धानमा सहयोग गर्छ
Global South का महिला अनुसन्धानकर्तालाई लक्षित गर्छ
STEM क्षेत्रमा महिलाको सहभागिता र नेतृत्व बढाउने उद्देश्य राख्छ

लिंक :
https://owsd.net/phd-fellowships

ध्यान दिनुपर्ने कुरा :
OWSD को पृष्ठमा पछिल्लो सूचनाअनुसार २०२५ मा PhD application call नहुने उल्लेख छ। भविष्यमा नयाँ call खुल्दा सोही पृष्ठमा सूचना राखिने भएकाले नियमित रूपमा हेर्नुपर्छ।

प्रारम्भिक करिअरका अनुसन्धानकर्ता र पेशाकर्मीका लागि अवसर

४. UNESCO/Poland Co-Sponsored Fellowships in Engineering

यो कार्यक्रम इन्जिनियरिङ, विज्ञान र प्रविधि क्षेत्रमा अनुसन्धान गर्न चाहने युवाका लागि हो। UNESCO ले Poland National Commission for UNESCO र AGH University of Krakow सँग सहकार्य गरेर सञ्चालन गर्छ।

मुख्य जानकारी :

२८ फेलोसिप
६ महिनाको individual research programme
Science, Technology and Engineering क्षेत्रमा केन्द्रित
आमन्त्रित देशका नागरिकहरूका लागि मात्र खुल्छ

लिंक :
https://www.unesco.org/en/fellowships/poland-engineering

आवेदन प्रक्रिया :
१. UNESCO को Poland Engineering Fellowship पृष्ठमा eligibility र invited countries जाँच्ने।
२. आफ्नो देशको National Commission for UNESCO सँग सम्पर्क गर्ने।
३. आवेदन फाराम, पासपोर्ट, फोटो, शैक्षिक प्रमाणपत्र, भाषा प्रमाणपत्र र अन्य कागजात तयार गर्ने।
४. आवेदन National Commission for UNESCO मार्फत बुझाउने।
५. National Commission ले योग्य उम्मेदवारलाई UNESCO मा सिफारिस गर्छ।

ध्यान दिनुपर्ने कुरा :
२०२५ संस्करणको आवेदन बन्द भइसकेको छ। अर्को संस्करण खुल्दा UNESCO पृष्ठमा नयाँ सूचना राखिन्छ।

५. UNESCO/Poland Co-Sponsored Fellowships in Archaeology and Conservation

यो कार्यक्रम पुरातत्व, संरक्षण र सांस्कृतिक सम्पदा अध्ययनमा रुचि भएका युवा अनुसन्धानकर्ता र पेशाकर्मीका लागि हो।

मुख्य जानकारी :

७ फेलोसिप
९ महिनाको archaeological internship
Poland को Adam Mickiewicz University मा अध्ययन/तालिम
पुरातत्व र संरक्षणसँग सम्बन्धित उम्मेदवारलाई प्राथमिकता
आमन्त्रित देशका नागरिकका लागि मात्र खुल्छ

लिंक :
https://www.unesco.org/en/fellowships/poland-archaeology-conservation

आवेदन प्रक्रिया :
१. invited countries को सूची जाँच्ने।
२. Annex र Study Programme पढ्ने।
३. National Commission for UNESCO सँग प्रक्रिया बुझ्ने।
४. आवेदन फाराम, पासपोर्ट, शैक्षिक प्रमाणपत्र, भाषा प्रमाणपत्र र दुईवटा recommendation letter तयार गर्ने।
५. National Commission मार्फत आवेदन बुझाउने।
६. National Commission को endorsement भएपछि UNESCO मा आवेदन पठाइन्छ।

ध्यान दिनुपर्ने कुरा :
२०२६–२०२७ संस्करणको म्याद ८ जुन २०२६ थियो। नयाँ संस्करणका लागि आधिकारिक पृष्ठ हेर्नुपर्छ।

६. UNESCO/Republic of Korea Co-Sponsored Fellowships

यो कार्यक्रम मानव संसाधन विकास, तालिम, अनुसन्धान र क्षमता अभिवृद्धिका लागि हो। Republic of Korea सरकार र UNESCO को सहकार्यमा सञ्चालन हुने यो कार्यक्रम विशेषगरी विकासशील र least developed countries का उम्मेदवारका लागि लक्षित हुन्छ।

मुख्य जानकारी :

२५ फेलोसिप
अधिकतम दुई महिनासम्मको तालिम वा अनुसन्धान
English medium मा सञ्चालन हुने कार्यक्रम
शिक्षा र क्षमता विकाससँग सम्बन्धित

लिंक :
https://www.unesco.org/en/fellowships/republic-korea

ध्यान दिनुपर्ने कुरा :
UNESCO को पृष्ठमा यो कार्यक्रम “closed for applications until further notice” भनिएको छ। नयाँ call खुलेपछि मात्र आवेदन दिन सकिन्छ।

७. UNESCO/Kingdoms Institute — AlUla Fellowships Programme

यो कार्यक्रम संस्कृति, सम्पदा, पुरातत्व, संग्रहालय, heritage management, cultural policy र related disciplines मा रुचि भएका युवा पेशाकर्मी तथा अनुसन्धानकर्ताका लागि हो।

मुख्य जानकारी :

१० फेलोसिप
संस्कृति र सम्पदा क्षेत्रमा केन्द्रित
English मा आवेदन सामग्री आवश्यक
छनोट assessment र interview मार्फत हुन्छ

लिंक :
https://www.unesco.org/en/fellowships/alula

आवेदनका लागि आवश्यक कागजात :

अधिकतम २ पृष्ठको CV
उच्चतम डिग्रीको प्रमाणित प्रतिलिपि
English मा आवेदन फाराम
एक पृष्ठको motivation letter
अधिकतम ३ पृष्ठको proposal form
English मा २ मिनेटको self-introduction video
passport copy

ध्यान दिनुपर्ने कुरा :
२०२५ संस्करणको आवेदन बन्द भइसकेको छ। आगामी संस्करणका लागि UNESCO पृष्ठ हेर्नुपर्छ।

८. TWAS Postdoctoral Fellowships

TWAS Postdoctoral Fellowships PhD पूरा गरेका युवा वैज्ञानिकका लागि हो। यसले विकासशील देशका वैज्ञानिकलाई अर्को विकासशील देशका प्रतिष्ठित अनुसन्धान संस्थामा काम गर्ने अवसर दिन्छ।

मुख्य जानकारी :

करिब १०० postdoctoral fellowship
अवधि कार्यक्रमअनुसार ३ महिनादेखि ३ वर्षसम्म हुन सक्छ
PhD पूरा गरेका वैज्ञानिकका लागि
host institution बाट preliminary acceptance letter आवश्यक पर्न सक्छ

लिंक :
https://twas.org/opportunities/fellowships/postdoctoral

आवेदन प्रक्रिया :
१. TWAS Postdoctoral Fellowship पृष्ठमा खुला कार्यक्रम हेर्ने।
२. आफू योग्य भएको कार्यक्रम छान्ने।
३. host institution सँग सम्पर्क गरी preliminary acceptance letter लिने।
४. call खुला भएपछि online portal बाट आवेदन दिने।
५. आवश्यक कागजात अपलोड गर्ने।

९. OWSD Early Career Fellowship

OWSD Early Career Fellowship PhD पूरा गरेका महिला वैज्ञानिकहरूका लागि हो। यसले उनीहरूलाई आफ्नै देश वा संस्थामा अनुसन्धान क्षमता विकास गर्न सहयोग गर्छ।

मुख्य जानकारी :

STEM क्षेत्रमा कार्यरत महिला वैज्ञानिकका लागि
अधिकतम ५० हजार अमेरिकी डलरसम्मको सहयोग हुन सक्छ
Science and Technology Lagging Countries मा कार्यरत महिला अनुसन्धानकर्तालाई लक्षित
अनुसन्धान नेतृत्व, संस्था विकास र अन्तर्राष्ट्रिय सहकार्यमा सहयोग गर्छ

लिंक :
https://owsd.net/early-career-fellowship

ध्यान दिनुपर्ने कुरा :
OWSD पृष्ठमा २०२५ मा Early Career Fellowship call नहुने उल्लेख छ। भविष्यमा नयाँ call खुलेमा सोही पृष्ठमा सूचना आउँछ।

युवा परियोजना र नवप्रवर्तनका लागि अवसर

१०. UNESCO Global Youth Grant Scheme

UNESCO Global Youth Grant Scheme ले विश्वभरका युवाले नेतृत्व गरेका grassroots actions र research initiatives लाई सहयोग गर्छ। यसको उद्देश्य युवाका विचार, अनुसन्धान र सामाजिक प्रभाव पार्ने परियोजनालाई आर्थिक सहयोग, तालिम र mentoring मार्फत अघि बढाउनु हो।

लिंक :
https://www.unesco.org/en/youth/global-grant-scheme

यसले कस्ता परियोजना सहयोग गर्छ?

युवाले नेतृत्व गरेका सामाजिक प्रभावका परियोजना
जलवायु, वातावरण, शिक्षा, समुदाय विकास, youth wellbeing लगायतका काम
policy-oriented research
स्थानीयदेखि अन्तर्राष्ट्रिय तहसम्म कार्यान्वयन गर्न सकिने initiative

प्रक्रिया :
१. UNESCO वा साझेदार संस्थाले call for applications खोल्छ।
२. इच्छुक युवाले project proposal तयार गर्छन्।
३. छनोट भएका grantees ले grant, training, mentorship र visibility support पाउँछन्।

११. UNESCO/Nestlé — Youth Impact: Because You Matter

UNESCO र Nestlé को सहकार्यमा सञ्चालित यो पहलले युवा नेतृत्वमा सञ्चालन हुने वातावरणीय, सामाजिक र समुदायमुखी परियोजनालाई सहयोग गर्छ।

मुख्य जानकारी :

विश्वभरबाट १०० project leaders छनोट गर्ने उद्देश्य
प्रत्येक छनोट भएका project leader लाई ८,५०० अमेरिकी डलर grant
training र one-to-one mentorship
climate action, environmental sustainability, food systems र community impact मा केन्द्रित

लिंक :
https://www.nestleyouthentrepreneurship.com/events/nestle-x-unesco-youth-impact-because-you-matter

ध्यान दिनुपर्ने कुरा :
२०२५ संस्करणको आवेदन म्याद १५ अप्रिल २०२५ थियो। आगामी call का लागि UNESCO र Nestlé Youth Entrepreneurship Platform नियमित हेर्नुपर्छ।

१२. Green Chemistry for Life Programme

Green Chemistry for Life Programme UNESCO, PhosAgro र International Union of Pure and Applied Chemistry — IUPAC को सहकार्यमा सञ्चालन हुन्छ। यसले वातावरणमैत्री रसायन विज्ञानमा काम गर्ने युवा वैज्ञानिकलाई अनुसन्धान सहयोग गराउँछ।

मुख्य जानकारी :

युवा वैज्ञानिकका लागि green chemistry research grants
अधिकतम ३० हजार अमेरिकी डलरसम्मको grant
३९ वर्ष वा सोभन्दा कम उमेरका वैज्ञानिक लक्षित
वातावरण, स्वास्थ्य, ऊर्जा, खाद्य सुरक्षा र दिगो विकाससँग सम्बन्धित अनुसन्धानलाई सहयोग

लिंक :
https://www.unesco.org/en/basic-sciences-engineering/green-chemistry

प्रक्रिया :
१. UNESCO Green Chemistry पृष्ठमा call खुलेको छ कि छैन हेर्ने।
२. आवेदन फाराम डाउनलोड गर्ने।
३. research proposal तयार गर्ने।
४. आवश्यक कागजातसहित आवेदन पठाउने।
५. वैज्ञानिक jury ले छनोट प्रक्रिया अघि बढाउँछ।

कसले आवेदन दिन सक्छ?

कार्यक्रमअनुसार योग्यता फरक हुन्छ। सामान्यतया निम्न समूहले आवेदन दिन सक्छन् :

स्नातक वा स्नातकोत्तर तहका विद्यार्थी
PhD उम्मेदवार
पोस्टडक्टरल अनुसन्धानकर्ता
प्रारम्भिक करिअरका पेशाकर्मी
वैज्ञानिक तथा अनुसन्धानकर्ता
महिला वैज्ञानिक
शिक्षक तथा शिक्षाविद्
संस्कृति, सम्पदा र पुरातत्व क्षेत्रमा काम गर्ने युवा
युवा project leaders
social innovators
community-based initiative चलाउने युवा

तर सबै कार्यक्रम सबै देशका नागरिकका लागि खुला हुँदैनन्। धेरै कार्यक्रममा invited countries, उमेर, भाषा, शैक्षिक योग्यता, कामको अनुभव, research field र National Commission endorsement जस्ता मापदण्ड तोकिन्छन्।

आवेदन दिनुअघि के–के तयार गर्ने?

आवेदन दिन चाहने विद्यार्थी वा युवाले सामान्यतया यी सामग्री तयार गर्नुपर्छ :

updated CV
passport copy
academic transcripts
degree certificates
English language certificate वा UNESCO Certificate of Language Knowledge
research proposal वा project proposal
motivation letter
recommendation letters
host institution बाट acceptance/pre-admission letter, आवश्यक भएमा
medical/physical examination form, केही कार्यक्रमका लागि
notarized translation, यदि कागजात English वा Chinese मा छैन भने

नेपाली युवाले कसरी तयारी गर्ने?

१. आफ्नो अध्ययन क्षेत्र वा रुचि पहिचान गर्ने।
२. UNESCO Fellowships को मुख्य पृष्ठबाट उपयुक्त अवसर छान्ने।
३. आफू Nepal eligible country मा पर्छ कि पर्दैन जाँच्ने।
४. म्याद सकिएको छ कि खुला छ, स्पष्ट हेर्ने।
५. आवश्यक कागजात पहिल्यै तयार गर्न सुरु गर्ने।
६. National Commission for UNESCO Nepal सँग प्रक्रिया बुझ्ने, यदि कार्यक्रमले national nomination मागेको छ भने।
७. research proposal वा project proposal स्पष्ट, संक्षिप्त र प्रभावमुखी बनाउने।
८. आवेदन अन्तिम दिन कुर्नु हुँदैन; धेरै कार्यक्रम national endorsement मार्फत जाने भएकाले छिटो तयारी गर्नुपर्छ।

किन महत्वपूर्ण छ यो अवसर?

नेपालका धेरै विद्यार्थी, अनुसन्धानकर्ता र युवामा क्षमता भए पनि अन्तर्राष्ट्रिय अवसरबारे सही जानकारी, भाषा, नेटवर्क र आर्थिक स्रोतको अभाव हुन्छ। UNESCO जस्ता प्रतिष्ठित अन्तर्राष्ट्रिय फेलोसिपले युवालाई केवल आर्थिक सहयोग मात्र गर्दैन, विश्वस्तरीय शैक्षिक वातावरण, अनुसन्धान संस्कार, professional network र global exposure पनि दिलाउँछ।

विज्ञान, प्रविधि, कृषि, इन्जिनियरिङ, शिक्षा, ऊर्जा, संस्कृति, सम्पदा संरक्षण, जलवायु, सामाजिक नवप्रवर्तन र युवा नेतृत्वमा रुचि राख्ने नेपाली युवाका लागि यी अवसर भविष्य निर्माण गर्ने माध्यम बन्न सक्छन्।

सावधानी

UNESCO ले ४५० भन्दा बढी फेलोसिप अवसर सूचीबद्ध गर्छ, तर सबै अवसर एकै समयमा खुला हुँदैनन्। केही कार्यक्रमको आवेदन म्याद सकिएको हुन सक्छ, केही कार्यक्रम “closed until further notice” अवस्थामा हुन सक्छन्, र केही वार्षिक रूपमा पुनः खुल्न सक्छन्। त्यसैले आवेदन दिनुअघि आधिकारिक पृष्ठमा पछिल्लो मिति, योग्यता, country eligibility र प्रक्रिया अनिवार्य रूपमा जाँच गर्नुपर्छ।