वैदेशिक रोजगारीको पर्खाइमा रहनुभएका लाखौँ नेपाली दाजुभाइ तथा दिदीबहिनीहरूको अहिले एउटै मुख्य प्रश्न छ– श्रम स्वीकृति कहिले खुल्छ? सामाजिक सञ्जालमा फैलिएका अनेकौँ हल्ला र आधिकारिक जानकारीबीचको अन्योललाई चिर्न आज हामीले यो सामग्री तयार पारेका छौँ।

सबैभन्दा पहिले बुझौँ, श्रम रोकिएको किन त? गत फागुन १७ गतेदेखि सरकारले मध्यपूर्वमा बढेको युद्धको तनाव र सुरक्षा जोखिमलाई ध्यानमा राख्दै श्रम स्वीकृतिमा अस्थायी रोक लगाएको थियो। इरान, इजरायल र अमेरिकाबीचको बढ्दो तनावका कारण नेपाली कामदारको ज्यान जोखिममा पर्न सक्ने आकलन सरकारको थियो।

तर, पछिल्लो समय यसमा केही राहत दिइएको छ। सरकारले गरेको नयाँ निर्णय अनुसार अहिले सबै देशको श्रम ठप्प छैन। यदि तपाईं बिदामा आउनुभएको हो र पुनः श्रम स्वीकृति (Renewal) लिएर फर्कन चाहनुहुन्छ भने यूएई, कतार, ओमान, साउदी अरब, टर्की, जोर्डन र यमनका लागि अनलाइन प्रणाली सुचारु भइसकेको छ।

यस विषयमा वैदेशिक रोजगार विभागका निर्देशक खिलराज राई भन्नुहुन्छ: “हामीले कामदारको सुरक्षालाई पहिलो प्राथमिकतामा राखेका छौँ। मध्यपूर्वको पछिल्लो तनावका कारण केही समय सबै ठप्प पारे पनि अहिले अवस्था हेरेर पुनः श्रम स्वीकृतिको हकमा ७ वटा मुलुकमा अनलाइन प्रणाली खुल्ला गरिसकेका छौँ। तर नयाँ जानेहरूको हकमा भने परराष्ट्र मन्त्रालयले थप ती क्षेत्रको वस्तुस्थिति हेरेर मात्र निर्णय हुन्छ।”

अब कुरा गरौँ नयाँ श्रम स्वीकृति (New Work Permit) को। नयाँ डिमाण्डमा जान चाहने साथीहरूका लागि भने अझै केही समय प्रतीक्षा गर्नुपर्ने देखिन्छ। इजरायल, लेबनान, इरान, कुवेत र बहराइन जस्ता देशहरूमा सुरक्षा स्थिति अझै सामान्य भइनसकेकाले ती देशका लागि नयाँ र पुनः श्रम दुवै हाललाई स्थगित नै छन्।

“नयाँ श्रम स्वीकृति कहिले खुल्छ भन्ने धेरैको चासो छ। हामी मन्त्रालय र परराष्ट्रसँग समन्वय गरिरहेका छौँ। सुरक्षाको पूर्ण ग्यारेन्टी हुनासाथ हामी ‘सफ्टवेयर’ मार्फत नै टोकन सिस्टम मिलाएर नयाँ डिमाण्डलाई पनि क्रमैसँग अगाडि बढाउने तयारीमा छौँ। अहिलेसम्म परराष्ट्र मन्त्रालयबाट केही निर्णय नआइसकेकाले अहिले तत्काल श्रम खुलिहाल्छ भन्न सकिने अवस्था छैन,” निर्देशक राई बताउनुहुन्छ।

यहाँनिर बुझ्नुपर्ने कुरा के छ भने, नेपालले मात्रै होइन हामी जस्तै वैदेशिक रोजगारीको लागि खाडी मुलुक पठाउने अन्य देशहरूले पनि श्रम स्वीकृति तत्कालका लागि रोकेका वा कडाइ गरेका छन्:

• फिलिपिन्स: फिलिपिन्सको आप्रवासी कामदार विभाग (DMW) ले ‘एडभाइजरी १०’ जारी गर्दै ८ वटा खाडी मुलुकमा नयाँ कामदार पठाउन पूर्ण रोक लगाएको छ। लेबनान र इराकलाई ‘अलर्ट लेभल ३’ मा राख्दै त्यहाँबाट आफ्ना नागरिकलाई स्वदेश फर्कन आग्रह समेत गरेको छ।
• भारत: भारतले औपचारिक रूपमा श्रम स्वीकृति रोकेको घोषणा नगरे पनि, इरानमा रहेका आफ्ना नागरिकलाई ‘सेल्टर इन प्लेस’ (जहाँ छ त्यहीँ सुरक्षित रहन) निर्देशन दिएको छ। उडान रद्द र सुरक्षा जोखिमका कारण नयाँ कामदार जाने प्रक्रिया ‘अनौपचारिक’ रूपमा ठप्प प्रायः छ।
• बंगलादेश: युद्धको त्रास र उडान रद्द हुँदा झण्डै ५०,००० देखि ६५,००० बंगलादेशी कामदारहरू अलपत्र परेका छन्। कतार र यूएईले बंगलादेशी कामदारको भिसा अवधि एक महिना थप गरिदिए पनि नयाँ भर्ना प्रक्रिया पूर्णतः प्रभावित भएको छ।
• श्रीलंका: आर्थिक संकटका बीच रेमिट्यान्समा निर्भर श्रीलंकाले पनि आफ्ना नागरिकलाई मध्यपूर्वको यात्रा गर्दा सावधानी अपनाउन र अत्यावश्यक बाहेक नयाँ रोजगारीका लागि तत्काल नजान सुझाव दिएको छ।

आशालाग्दो खबर: दुई हप्ताको युद्धविराम (Ceasefire)

यसैबीच, आज बिहानै अर्थात् (अप्रिल ८, २०२६) मा मध्यपूर्वबाट एउटा आशालाग्दो खबर आएको छ। अमेरिका र इरानबीच तत्कालका लागि दुई हप्ताको युद्धविराम गर्ने सहमति भएको छ। यो युद्धविरामसँगै हर्मज जलसन्धि (Strait of Hormuz) खुल्ने र हवाई उडानहरू पुनः नियमित हुने अपेक्षा गरिएको छ। यसले गर्दा विगत केही महिनादेखि तनावमा रहेका नेपाली कामदार र उनीहरूका परिवारमा केही राहत मिलेको छ।

यदि परिस्थिति सुध्रिँदै गएमा नयाँ श्रम छिट्टै खुल्ने देखिन्छ। 

अन्त्यमा, वैदेशिक रोजगारीमा जान हतारिएर कुनै पनि बिचौलियालाई राहदानी वा पैसा नबुझाउनुहोला। विभागको आधिकारिक वेबसाइट   मा गएर आफ्नो देशको अवस्था आफैँ चेक गर्नुहोस्। स्थितिलाई हरेक हप्ता समीक्षा गरिने हुनाले सम्भवतः बैशाखको सुरुवातमै नयाँ श्रमिकका लागि पनि सकारात्मक खबर आउन सक्छ।

यी र यस्तै जानकारी, खबर र कथाको लागि जिबिको मिडिया (Jibiko Media) लाई फेसबुक, युट्युब अनि टिकटकमा फलो गर्दै गर्नुहोला।